Vālmīki Rāmāyaṇa · The Gathering of the Sages
Tap a verse for its meaning
- 1रामस्य राक्षसानां वधे कृते ।आजग्मु सर्वे राघवं प्रतिनन्दितुम् ॥
- 2कौशिको ऽथ यवक्रीतो गार्ग्यो गालव एव च ।कण्वो मेधातिथेः पुत्रः पूर्वस्यां दिशि ये श्रिताः ॥
- 3स्वस्त्यात्रेयो ऽथ मुचिः प्रमुचिस्तथा ।आजग्मुस्ते सहागस्त्या ये श्रिता दक्षिणां दिशम् ॥
- 4नृषद्गुः धौम्यो रौद्रेयश्च महानृषिः ।ते ऽप्याजग्मुः सशिष्या वै ये श्रिताः पश्चिमां दिशम् ॥
- 5कश्यपो ऽथात्रिर्विश्वामित्रः सगौतमः ।जमदग्निर्भरद्वाजस्ते ऽपि सप्तर्षयस्तथा ॥
- 6उदीच्यां दिशि सप्तैते नित्यमेव ॥
- 7सम्प्राप्य ते राघवस्य निवेशनम् ।विष्टिताः प्रतिहारार्थं हुताशनसमप्रभाः । नानाशास्त्रविशारदाः ॥
- 8द्वाःस्थं प्रोवाच अगस्त्यो ।निवेद्यतां दाशरथेर्ऋषीनस्मान्समागतान् ॥
- 9प्रतीहारस्ततस्तूर्णमगस्त्यवचनाद्द्रुतम् ।समीपं राघवस्याशु प्रविवेश महात्मनः ॥
- 10सद्वृत्तो दक्षो धैर्यसमन्वितः ।स रामं दृश्य सहसा पूर्णचन्द्रसमप्रभम् ॥
- 11अगस्त्यं सम्प्राप्तमृषिभिः सह ॥
- 12श्रुत्वा प्राप्तान्मुनींस्तांस्तु ।प्रत्युवाच ततो द्वास्स्थं यथासुखम् ॥
- 13तान् सम्प्राप्तान् मुनीन् दृष्ट्वा प्रत्युत्थाय ।पाद्यार्घ्यादिभिरानर्च गां निवेद्य च सादरम् ॥
- 14रामो ऽभिवाद्य प्रयत आसनान्यादिदेश ह ।तेषु काञ्चनचित्रेषु महत्सु च वरेषु च ॥
- 15च ।यथार्हमुपविष्टास्ते आसनेष्वृषिपुङ्गवाः ॥
- 16रामेण कुशलं पृष्टाः सशिष्याः सपुरोगमाः ।महर्षयो वेदविदो रामं वचनमब्रुवन् ॥
- 17कुशलं नो सर्वत्र रघुनन्दन ।त्वां तु दिष्ट्या कुशलिनं पश्यामो ॥
- 18दिष्ट्या त्वया हतो राजन्रावणो ।न हि भारः स ते राम रावणः ॥
- 19सधनुस्त्वं हि जयेथा न संशयः ।दिष्ट्या त्वया हतो राम रावणो राक्षसेश्वरः ॥
- 20दिष्ट्या विजयिनं त्वाद्य पश्यामः सह सीतया ।लक्ष्मणेन च त्रा त्वद्धितकारिणा ॥
- 21मातृभिर्भ्रातृसहितं पश्यामो ऽद्य वयं नृप ।दिष्ट्या प्रहस्तो विकटो विरूपाक्षो महोदरः ।अकम्पनश्च दुर्धर्षो निहतास्ते ॥
- 22यस्य प्रमाणाद्विपुलं प्रमाणं नेह विद्यते ।दिष्ट्या ते समरे राम कुम्भकर्णो निपातितः ॥
- 23त्रिशिराश्चातिकायश्च देवान्तकनरान्तकौ ।दिष्ट्या ते निहता राम महावीर्या निशाचराः ॥
- 24कुम्भश्चैव निकुम्भश्च राक्षसौ ।दिष्ट्या तौ निहतौ राम कुम्भकर्णसुतौ ॥
- 25मत्तश्च ।यज्ञकोपश्च बलवान्धूम्राक्षो नाम राक्षसः ॥
- 26कुर्वन्तः कदनं घोरमेते ।अन्तकप्रतिमैर्बाणैर्दिष्ट्या विनिहतास्त्वया ॥
- 27दिष्ट्या त्वं राक्षसेन्द्रेण द्वन्द्वयुद्धमुपागतः ।देवतानामवध्येन विजयं प्राप्तवानसि ॥
- 28सङ्ख्ये तस्य न किञ्चित्तु रावणस्य ।द्वन्द्वयुद्धमनुप्राप्तो दिष्ट्या ते रावणिर्हतः ॥
- 29दिष्ट्या तस्य महाबाहो भिधावतः ।मुक्तः सुररिपोर्वीर प्राप्तश्च विजयस्त्वया ॥
- 30अभिनन्दाम ते सर्वे संश्रुत्येन्द्रजितो वधम् ।सो ऽवध्यः सर्वभूतानां महामायाधरो युधि ॥
- 31विस्मयस्त्वेष चास्माकं तच्छ्रुत्वेन्द्रजितं हतम् ॥
- 32एते चान्ये च बहवो राक्षसाः ।दिष्ट्या त्वया हता वीरा रघूणां ॥
- 33दत्त्वा पुण्यामिमां वीर सौम्यामभयदक्षिणाम् ॥दिष्ट्या वर्धसि काकुत्स्थ जयेनामित्रकर्शन ॥
- 34श्रुत्वा तु तेषां वचनमृषीणां ।विस्मयं परमं गत्वा रामः प्राञ्जलिरब्रवीत् ॥
- 35भगवन्तः कुम्भकर्णं रावणं च निशाचरम् ।अतिक्रम्य महावीर्यौ किं प्रशंसथ ॥
- 36महोदरं प्रहस्तं च विरूपाक्षं च राक्षसम् ।मत्तोन्मत्तौ च दुर्धर्षौ देवान्तकनरान्तकौ ॥ महावीर्यान् किं प्रशंसथ रावणिम् ॥
- 37अतिकायं त्रिशिरसं धूम्राक्षं च निशाचरम् ।अतिक्रम्य महावीर्यान्किं प्रशंसथ रावणिम् ॥
- 38कीदृशो वै प्रभावो ऽस्य किं बलं कः ।केन वा कारणेनैष रावणादतिरिच्यते ॥
- 39शक्यं यदि मया श्रोतुं न खल्वाज्ञापयामि वः ।यदि गुह्यं न चेद्वक्तुं कथ्यताम् ॥
- 40शक्रो ऽपि विजितस्तेन कथं लब्धवरश्च सः ।कथं च बलवान्पुत्रो न पिता तस्य रावणः ॥
- 41कथं पितुश्चाभ्यधिको शक्रस्य जेता हि कथं स राक्षसः ।वराश्च लब्धाः कथयस्व मे ऽद्य तत्पृच्छतश्चास्य सर्वम् ॥