Vālmīki Rāmāyaṇa · The First of the Rākṣasas
Tap a verse for its meaning
- 1श्रुत्वागस्त्येरितं वाक्यं रामो मागतः ।कथमासीत्तु लङ्कायां सम्भवो रक्षसां पुरा ॥
- 2ततः शिरः कम्पयित्वा समविग्रहम् ।तमगस्त्यं मुहुर्दृष्ट्वा स्मयमानो ऽभ्यभाषत ॥
- 3भगवन्पूर्वमप्येषा लङ्कासी ।श्रुत्वेदं भगवद्वाक्यं जातो मे विस्मयः परः ॥
- 4दुद्भूता राक्षसा इति नः श्रुतम् ।इदानीमन्यतश्चापि सम्भवः कीर्तितस्त्वया ॥
- 5रावणात्कुम्भकर्णाच्च प्रहस्ताद्विकटादपि ।रावणस्य च पुत्रेभ्यः किं नु ते ॥
- 6क एषां पूर्वको ब्रह्मन्किन्नामा च ।अपराधं च कं प्राप्य द्राविताः कथम् ॥
- 7एतद्विस्तरतः सर्वं कथयस्व ममानघ ।कुतूहलमिदं मह्यं नुद भानुर्यथा तमः ॥
- 8राघवस्य वचः श्रुत्वा संस्कारालङ्कृतं शुभम् ।ईषद्विस्मयमानस्तमगस्त्यः प्राह राघवम् ॥
- 9पुरा सृष्ट्वा ह्यपः सलिलसम्भवः ।तासां गोपायने सत्त्वानसृज ॥
- 10ते सत्त्वाः सत्त्वकर्तारं विनीतवदुपस्थिताः ।किं कुर्म इति भाषन्तः ॥
- 11प्रजापतिस्तु तान्याह सत्वानि प्रहसन्निव ।आभाष्य वाचा यत्नेन रक्षध्वमिति ॥
- 12ति च तत्रान्ये इति चापरे ।भुक्षिताभुक्षितैरुक्तस्ततस्तानाह भूतकृत् ॥
- 13रक्षामेति च यैरुक्तं राक्षसास्ते भवन्तु वः ।जक्षाम इति यैरुक्तं यक्षा एव भवन्तु वः ॥
- 14तत्र भ्रातरौ राक्षसाधिपौ ।मधुकैटभसङ्काशौ बभूवतुररिन्दमौ ॥
- 15प्रहेतिर्धार्मिकस्तत्र तपोवनगतस्तदा ।हेति तु परं यत्नमथाकरोत् ॥
- 16स कालभगिनीं कन्यां नाम भयावहाम् ।उदावहदमेयात्मा स्वयमेव महामतिः ॥
- 17स तस्यां जनयामास हेती राक्षसपुङ्गवः ।पुत्रं पुत्रवतां श्रेष्ठो इति श्रुतम् ॥
- 18विद्युत्केशो हेतिपुत्रः स ।व्यवर्धत महातेजास्तोयमध्य इवाम्बुदः ॥
- 19स यदा यौवनं भद्रमनुप्राप्तो ।ततो दारक्रियां तस्य कर्तुं व्यवसितः पिता ॥
- 20सन्ध्यायास्तनयां सो ऽथ सन्ध्यातुल्यां ।वरयामास पुत्रार्थं हेती राक्षसपुङ्गवः ॥
- 21अवश्यमेव परस्मै सेति सन्ध्यया ।चिन्तयित्वा सुता दत्ता विद्युत्केशाय ॥
- 22सन्ध्यायास्तनयां लब्ध्वा विद्युत्केशो निशाचरः ।रमते स्म तया सार्धं मघवानिव ॥
- 23केनचित्त्वथ कालेन राम ।विद्युत्केशाद्गर्भमाप घनराजिरिवार्णवात् ॥
- 24ततः सा राक्षसी गर्भं घनगर्भसमप्रभम् ।प्रसूता मन्दरं गत्वा गङ्गा गर्भमिवाग्निजम् ॥
- 25तु सा गर्भं ।रेमे तु सार्धं पतिना विस्मृत्य सुतमात्मजम् ॥
- 26उत्सृष्टस्तु तदा गर्भो ।तयोत्सृष्टः स तु शिशुः ।निधायास्ये स्वयं मुष्टिं रुरोद शनकैस्तदा ॥
- 27ततो वृषभमास्थाय पार्वत्या सहितः ।वायुमार्गेण गच्छन्वै शुश्राव रुदितस्वनम् ॥
- 28अपश्यदुमया सार्धं रुदन्तं राक्षसात्मजम् ।र्वत्या भवस्त्रिपुरसूदनः ॥
- 29तं राक्षसात्मजं चक्रे मातुरेव वयःसमम् ।अमरं चैव तं कृत्वा महादेवो ऽक्षरो ऽव्ययः ॥
- 30पुरमाकाशगं प्रादात्पार्वत्याः प्रियकाम्यया ।उमयापि वरो दत्तो राक्षसानां ॥
- 31सद्योपलब्धिर्गर्भस्य प्रसूतिः सद्य एव च ।सद्य एव वयःप्राप्तिर्मातुरेव वयस्समम् ॥
- 32ततः सुकेशो श्रियं प्रभोः प्राप्य हरस्य पार्श्वतः ।चचार सर्वत्र महान्महामतिः खगं पुरं प्राप्य पुरन्दरो यथा ॥