Vālmīki Rāmāyaṇa · The Claim on Laṅkā
Tap a verse for its meaning
- 1वरलब्धांस्तु ज्ञात्वा चैतान्निशाचरान् ।उदतिष्ठद्भयं त्यक्त्वा सानुगः स ॥
- 2विरूपाक्षो महोदरः ।उदतिष्ठन्सुसंरब्धाः सचिवास्तस्य रक्षसः ॥
- 3सुमाली सचिवैः सार्धं वृतो राक्षसपुङ्गवैः ।अभिगम्य दशग्रीवं दमब्रवीत् ॥
- 4ते वत्स सम्प्राप्तश्चिन्तितो ऽयं ।यस्त्वं त्रिभुवनश्रेष्ठाल्लब्धवान्वरमुत्तमम् ॥
- 5यत्कृते च वयं लङ्कां त्यकत्वा याता ।तद्गतं नो महाबाहो महद्विष्णुकृतं भयम् ॥
- 6असकृत्तद्भयाद्भीताः परित्यज्य । सहिताः सर्वे प्रविष्टाः स्म रसातलम् ॥
- 7अस्मदीया च लङ्केयं नगरी ।निवेशिता तव भ्रात्रा धीमता ॥
- 8यदि नामात्र शक्यं स्या दानेन वानघ । वा महाबाहो प्रत्यानेतुं कृतं भवेत् ॥
- 9त्वं तु लङ्केश्वरस्तात भविष्यसि न संशयः ।त्वया राक्षसवंशो ऽयं निमग्नो ऽपि ।सर्वेषां नः प्रभुश्चैव भविष्यसि महाबल ॥
- 10अथाब्रवीद्दशग्रीवो मातामहमुपस्थितम् ।वित्तेशो गुरुरस्माकं नार्हसे वक्तुमीदृशम् ॥
- 11साम्नापि राक्षसेन्द्रेण प्रत्याख्यातो गरीयसा ।किञ्चिन्नाह तदा रक्षो ज्ञात्वा तस्य चकीर्षितम् ॥
- 12कस्यचित्त्वथ कालस्य वसन्तं रावणं ततः ।उक्तवन्तं तथा वाक्यं दशग्रीवं ॥
- 13प्रश्रितं वाक्यमिदमाह स कारणम् ॥
- 14दशग्रीव महाबाहो नार्हस्त्वं वक्तुमीदृशम् ।सौभ्रात्रं नास्ति शूराणां शृणु चेदं वचो मम ॥
- 15भगिन्यौ सहिते हि ते ।भार्ये परमरूपिण्यौ कश्यपस्य ॥
- 16अदिति देवां ।दितिस्त्वजनयत्पुत्रान्कश्यपस्यात्मसम्भवान् ॥
- 17दैत्यानां किल धर्मज्ञ पुरीयं सवनार्णवा ।सपर्वता मही वीर ते ऽभव ॥
- 18निहत्य तांस्तु समरे प्रभविष्णुना ।देवानां वशमानीतं त्रैलोक्यमिदमव्ययम् ॥
- 19नैतदेको भवानेव करिष्यति ।सुरासुरैराचरितं तत्कुरुष्व वचो मम ॥
- 20एवमुक्तो दशग्रीवः ।चिन्तयित्वा मुहूर्तं वै बाढमित्येव सो ऽब्रवीत् ॥
- 21स तु तेनैव हर्षेण तस्मिन्नहनि ।वनं गतो दशग्रीवः सह तैः ॥
- 22स तु तदा दशग्रीवो निशाचरः ।प्रेषयामास दौत्येन प्रहस्तं ॥
- 23प्रहस्त शीघ्रं गच्छ त्वं ब्रूहि ।वचसा मम वित्तेशं सामपूर्वमिदं वचः ॥
- 24इयं लङ्का पुरी राजन्राक्षसानां ।त्वया निवेशिता सौम्य नैतद्युक्तं तवानघ ॥
- 25तद्भवान्यदि नो ह्यद्य दद्यादतुलविक्रम ।कृता भवेन्मम प्रीतिर्धुर्मश्चैवानुपालितः ॥
- 26स तु गत्वा पुरीं लङ्कां सुरक्षिताम् ।अब्रवीत्परमोदारं वित्तपालमिदं वचः ॥
- 27प्रेषितो ऽहं तव भ्रात्रा दशग्रीवेण ।त्वत्समीपं महाबाहो ॥
- 28तच्छ्रूयतां ।वचनं मम वित्तेश यद्ब्रवीति दशाननः ॥
- 29इयं किल पुरी रम्या सुमालिप्रमुखैः पुरा । राक्षसैर्भीमविक्रमैः ॥
- 30तेन विज्ञाप्यते सो ऽयं साम्प्रतं ।तदेषा दीयतां तात याचतस्तस्य ॥
- 31प्रहस्तादभिसंश्रुत्य देवो वैश्रवणो वचः ।प्रत्युवाच प्रहस्तं तं वाक्यं ॥
- 32दत्ता ममेयं पित्रा तु लङ्का निशाचरैः ।निवासिते च मे यक्षैर्दानमानादिभिर्गुणैः ॥
- 33ब्रूहि गच्छ दशग्रीवं पुरं राज्यं च यन्मम ।तवाप्येतन्महाबाहो भुङ्क्ष्व राज्यमकण्टकम् ॥
- 34एवमुक्त्वा धनाध्यक्षो जगाम ॥
- 35गुरुं प्राह रावणस्य ।एष तात दशग्रीवो दूतं प्रेषितवान्मम ॥
- 36दीयतां नगरी लङ्का पूर्वं ।मयात्र यदनुष्ठेयं तन्ममाचक्ष्व सुव्रत ॥
- 37ब्रह्मर्षिस्त्वेवमुक्तो ऽसौ विश्रवा मुनिपुङ्गवः ।प्राञ्जलिं धनदं प्राह शृणु पुत्र वचो मम ॥
- 38दशग्रीवो महाबाहुरुक्तवान्मम सन्निधौ ।मया निर्भर्त्सितश्चासीद्बहुशोक्तः ॥
- 39स क्रोधेन मया चोक्तो ध्वंसते च पुनः पुनः ।श्रेयो ऽभियुक्तं धर्म्यं च शृणु पुत्र वचो मम ॥
- 40वरप्रदानसम्मूढो मान्या ऽमान्यान् स ।न वेत्ति मम प्रकृतिं दारुणां गतः ॥
- 41तस्माद्गच्छ महाबाहो कैलासं ।निवेशय निवासार्थं त्यक्त्वा लङ्कां सहानुगः ॥
- 42तत्र रम्या नदीनामुत्तमा नदी ।काञ्चनैः सूर्यसङ्काशैः संवृतोदका ॥
- 43कुमुदैरुत्पलैश्चैव तथा ऽन्यैश्च सुगन्धिभिः ॥
- 44तत्र देवाः सगन्धर्वाः साप्सरोरगकिंनराः ।विहारशीलाः सततं रमन्ते सर्वदा ऽऽश्रिताः ॥
- 45न हि क्षमं तवानेन वैरं धनद रक्षसा ।जानीषे हि यथा ऽनेन लब्धः ॥
- 46एवमुक्तो गृहीत्वा ऽऽशु तद्वचः । सामात्यः सवाहनधनो गतः ॥
- 47प्रहस्तो ऽथ दशग्रीवं गत्वा वचनमब्रवीत् । महात्मानं सहामात्यं ॥
- 48सा नगरी लङ्का त्यक्त्त्वैनां धनदो गतः ।प्रविश्य तां सहास्माभिः स्वधर्मं प्रतिपालय ॥
- 49एवमुक्तो दशग्रीवः प्रहस्तेन । नगरीं लङ्कां भ्रातृभिः सबलानुगैः ॥
- 50परित्यक्तां सुविभक्तमहापथाम् ।आरुरोह स स्वर्गं देवाधिपो यथा ॥
- 51स चाभिषिक्तः क्षणदाचरैस्तदा निवेशयामास पुरीं ।निकामपूर्णा च बभूव सा पुरी निशाचरै ॥
- 52धनेश्वरस्त्वथ पितृवाक्यगौरवान्न्यवेशयच्छशिविमले गिरौ पुरीम् ।स्वलङ्कृतैर्भवनवरैर्विभूषितां पुरन्दरस्वेव तदा ऽमरावतीम् ॥