Vālmīki Rāmāyaṇa · The Marriages in Laṅkā
Tap a verse for its meaning
- 1ऽभिषिक्तस्तु भ्रातृभ्यां सहितस्तदा ।ततः प्रदानं राक्षस्या भगिन्याः समचिन्तयत् ॥
- 2स्वसारं कालकेयाय य राक्षसीम् ।ददौ शूर्पणखां नाम विद्युज्जिह्वाय नामतः ॥
- 3अथ दत्त्वा स्वयं रक्षो मटते स्म तत् ।तत्रापश्यत्ततो राम मयं नाम दितेः सुतम् ॥
- 4कन्यासहायं तं दृष्ट्वा दशग्रीवो निशाचरः ।अपृच्छत्को भवानेको निर्मनुष्यमृगे वने ।अनया मृगशावाक्ष्या किमर्थं सह तिष्ठसि ॥
- 5मयस्तथाब्रवीद्राम पृच्छन्तं तं निशाचरम् ।श्रूयतां सर्वमाख्यास्ये यथावृत्तमिदं मम ॥
- 6हेमा नामाप्सरास्तात श्रुतपूर्वा यदि त्वया ।दैवतैर्मम सा दत्ता पौलोमीव शतक्रतोः ॥
- 7तस्यां त पञ्चवर्षशतान्यहम् ।सा च दैवतकार्येण त्रयोदश समा गताः ॥
- 8वर्षं चतुर्दशं चैव ततो हेममयं पुरम् ।वज्रवैडूर्यचित्रं च मायया निर्मितं मया ॥
- 9तत्राहमवसं दीनस्तया हीनः ॥
- 10तस्मात्पुराद्दुहितरं गृहीत्वा वनमागतः ।इयं ममात्मजा राजंस्तस्याः कुक्षौ विवर्धिता ॥
- 11भर्तारमनया सार्धमस्याः प्राप्तो ऽस्मि मार्गितुम् ।कन्यापितृत्वं दुःखं हि सर्वेषां मानकाङ्क्षिणाम् ॥
- 12कन्या हि द्वे नित्यं संशये स्थाप्य तिष्ठति ।पुत्रद्वयं ममाप्यस्यां भार्यायां सम्बभूव ह ॥
- 13प्रथमस्तात दुन्दुभिस्तदनन्तरः ।एवं ते सर्वमाख्यातं याथातथ्येन पृच्छतः ॥
- 14त्वामिदानीं कथं तात जानीयां को भवानिति ।एवमुक्तस्तु तद्रक्षो विनीतमिदमब्रवीत् ॥
- 15अहं पौलस्त्यतनयो दशग्रीवश्च नामतः ।मुनेर्विश्रवसो यस्तु तृतीयो ब्रह्मणो ऽभवत् ॥
- 16एवमुक्तस्तदा राम राक्षसेन्द्रेण दानवः ।महर्षेस्तनयं ज्ञात्वा मयो हर्षमुपागतः ।दातुं दुहितरं तस्मै रोचयामास यत्र वै ॥
- 17करेण तु करं तस्या ग्राहयित्वा मयस्तदा ।ह दैत्येन्द्रो राक्षसेन्द्रमिदं वचः ॥
- 18इयं ममात्मजा राजन्हेमया ऽप्सरसा धृता ।कन्या नाम पत्न्यर्थं प्रतिगृह्यताम् ॥
- 19बाढमित्येव तं राम दशग्रीवो ऽभ्यभाषत ।प्रज्वाल्य तत्र चैवाग्निमकरो ॥
- 20स हि तस्य मयो राम शापाभिज्ञत् ।विदित्वा तेन सा दत्ता तस्य पैतामहं कुलम् ॥
- 21अमोघां तस्य शक्तिं च प्रददौ परमाद्भुताम् ।परेण लब्धां जघ्निवाँल्लक्ष्मणं यया ॥
- 22एवं स वै प्रभुः ।गत्वा तु नगरीं भार्ये भ्रातृभ्यां समुपाहरत् ॥
- 23वैरोचनस्य दौहित्रीं वज्रज्वालेति नामतः ।तां भार्यां रावणः समकल्पयत् ॥
- 24गन्धर्वराजस्य सुतां शैलूषस्य महात्मनः ।सरमां नाम धर्मज्ञां लेभे भार्यां ॥
- 25तीरे तु सरसो वै तु सञ्जज्ञे हि ।सरस्तदा मानसं तु ववृधे ॥
- 26मात्रा तु तस्याः कन्यायाः क्रन्दितं वचः ।सरो मा वर्धयस्वेति ततः सा ऽभवत् ॥
- 27एवं ते कृतदारा वै तत्र राक्षसाः ।स्वां स्वां भार्यामुपागम्य गन्धर्वा इव ॥
- 28ततो मन्दोदरी पुत्रं मेघनादमजीजनत् ।स एष इन्द्रजिन्नाम युष्माभिरभिधीयते ॥
- 29हि पुरा तेन रावणसूनुना ।रुदता सुमहान्मुक्तो नादो ॥
- 30च सा लङ्का तस्य नादेन ।पिता तस्याकरोन्नाम मेघनाद इति स्वयम् ॥
- 31सो ऽवर्धत तदा राम शुभे ।रक्ष्यमाणो वरस्त्रीभिश्छन्नः काष्ठैरिवानलः ॥
- 32मातापित्रोर्महाहर्षं जनयन्रावणात्मजः ॥