Vālmīki Rāmāyaṇa · The Vow of Vedavatī
Tap a verse for its meaning
- 1अथ राजन्महाबाहुर्विचरन्स महीतले ।हिमवद्वनमासाद्य परिचक्राम ॥
- 2तत्रापश्यत्स वै ।आर्षेण विधिना युक्तां दीप्यन्तीं देवतामिव ॥
- 3स दृष्ट्वा रूपसम्पन्नां कन्यां तां । पप्रच्छ प्रहसन्निव ॥
- 4किमिदं वर्तसे विरुद्धं ते ।नहि युक्ता तवैतस्य रूपस्यैव प्रतिक्रिया ॥
- 5रूपं ते ऽनुपमं कामोन्मादकरं नृणाम् ।न युक्तं स्थातुं निर्गतो ह्येष निर्णयः ॥
- 6कस्यासि किमिदं भद्रे कश्च भर्ता ।येन सम्भुज्यसे भीरु स नरः ॥
- 7पृच्छतः शंस मे सर्वं कस्य हेतोः ।एवमुक्ता तु सा कन्या रावणेन ॥
- 8अब्रवीद्विधिवत्कृत्वा तस्यातिथ्यं तपोधना । मम पिता ब्रह्मर्षिरमितप्रभः ।बृहस्पतिसुतः श्रीमान्बुद्ध्या तुल्यो बृहस्पतेः ॥
- 9तस्याहं कुर्वतो नित्यं महात्मनः ।सम्भूय वाङ्मयी कन्या नाम्ना स्मृता ॥
- 10ततो सगन्धर्वा यक्षराक्षसपन्नगाः ।ते ऽपि गत्वा हि पितरं वरणं रोचयन्ति मे ॥
- 11न च मां स पिता तेभ्यो दत्तवा ।कारणं तद्वदिष्यामि निशाचर ॥
- 12पितुस्तु मम जामाता किल सुरेश्वरः ।अभिप्रेतस्त्रिलोकेशस्तस्मान्नान्यस्य मे पिता ॥
- 13दातुमिच्छति तस्मै तु तच्छ्रुत्वा ।शम्भुर्नाम ततो राजा दैत्यानां कुपितो ऽभवत् ॥
- 14तेन रात्रौ शयानो मे पिता पापेन ॥
- 15ततो मे दीना तच्छरीरं पितुर्मम ।परिष्वज्य महाभागा प्रविष्टा ॥
- 16ततो मनोरथं सत्यं पितुर्नारायणं प्रति ।करोमीति तमेवाहं हृदयेन समुद्वहे ॥
- 17इति प्रतिज्ञामारुह्य चरामि ।एतत्ते सर्वमाख्यातं मया राक्षसपुङ्गव ॥
- 18नारायणो मम पतिर्न त्वन्यः ।आश्रये नियमं घोरं नारायणपरीप्सया ।विज्ञातस्त्वं हि मे राजन्गच्छ ॥
- 19जानामि सर्वं यद्धि वर्तते ॥
- 20सो ऽब्रवीद्रावणो भूयस्तां कन्यां सुमहाव्रताम् ।अवरुह्य ॥
- 21अवलिप्ता ऽसि यस्यास्ते मतिरीदृशी ।वृद्धानां भ्राजते पुण्यसञ्चयः ॥
- 22त्वं नार्हसे वक्तुमीदृशम् ।त्रैलोक्यसुन्दरी भीरु ते निवर्तते ॥
- 23अहं लङ्कापतिर्भद्रे दशग्रीव इति श्रुतः ।तस्य मे भव भार्या त्वं भुङ्क्ष्व भोगान्यथासुखम् ॥
- 24कश्च तावदसौ यं त्वं विष्णुरित्यभिभाषसे । तपसा चैव भोगेन च च ॥न मया स समो भद्रे यं त्वं कामयसे ऽङ्गने ॥
- 25इत्युक्तवति तस्मिंस्तु वेदवत्यथ सा ऽब्रवीत् ॥
- 26मा मैवमिति सा कन्या तमुवाच निशाचरम् । विष्णुं सर्वलोकनमस्कृतम् ।त्वदृते राक्षसेन्द्रान्यः को ऽवमन्येत ॥
- 27एवमुक्तस्तया तत्र वेदवत्या निशाचरः । तदा कन्यां परामृशत् ॥
- 28ततो वेदवती केशान्हस्तेन सा ऽच्छिनत् । करस्तस्याः केशांश्छिन्नांस्तदा ऽकरोत् ॥
- 29सा रोषेण दहन्तीव निशाचरम् ।उवाचाग्निं समाधाय कृतत्वरा ॥
- 30धर्षितायास्त्वयानार्य न मे जीवितमिष्यते ।रक्षस्तस्मात्प्रवेक्ष्यामि पश्यतस्ते ॥
- 31यस्मात्तु धर्षिता चाहं त्वया वने ।तस्मात्तव वधार्थं हि समुत्पत्स्ये ह्यहं पुनः ॥
- 32न हि शक्यं स्त्रिया हन्तुं पुरुषः पापनिश्चयः ।शापे त्वयि मयोत्सृष्टे भवेत् ॥
- 33यदि त्वस्ति मया किञ्चित्कृतं दत्तं हुतं तथा ।तस्मात्त्वयोनिजा भवेयं धर्मिणः सुता ॥
- 34एवमुक्त्वा प्रविष्टा सा ज्वलितं ।पपात च दिवो दिव्या समन्ततः ॥
- 35पुनरेव पद्मे ।तस्मादपि पुनः प्राप्ता पूर्ववत्तेन रक्षसा ॥
- 36कन्यां प्रगृह्य स्वगृहं ययौ ।प्रगृह्य रावणस्त्वेतां दर्शयामास ॥
- 37लक्षणज्ञो निरीक्ष्यैव रावणं चैवमब्रवीत् ।गृहस्थैषा हि सुश्रोणी दृश्यते ॥
- 38एतच्छ्रुत्वा ऽर्णवे राम तां प्रचिक्षेप रावणः ।सा चैव क्षितिमासाद्य ॥
- 39राज्ञो पुनरप्युत्थिता सती ।सैषा जनकराजस्य प्रसूता तनया प्रभो ।तव महाबाहो विष्णुस्त्वं हि सनातनः ॥
- 40पूर्वं क्रोधाहितः शत्रुर्यया ऽसौ निहतस्तथा ।उपाश्रयित्वा शैलाभस्तव ॥
- 41एवमेषा मर्त्येषूत्पत्स्यते पुनः ।क्षेत्रे हलमुखोत्कृष्टे वेद्यामग्निशिखोपमा ॥
- 42एषा वेदवती नाम पूर्वमासी ।त्रेतायुगमनुप्राप्य वधार्थं तस्य रक्षसः ॥
- 43उत्पन्ना जनकस्य महात्मनः ।सीतोत्पन्ना तु सीतेति मानुषैः पुनरुच्यते ॥