Vālmīki Rāmāyaṇa · The Sacrifice of King Marutta
Tap a verse for its meaning
- 1प्रविष्टायां हुताशं तु वेदवत्यां स रावणः ।पुष्पकं तु समारुह्य परिचक्राम मेदिनीम् ॥
- 2ततो मरुत्तं नृपतिं यजन्तं सह दैवतैः ।उशीरबीजमासाद्य ददर्श स तु रावणः ॥
- 3संवर्तो नाम साक्षाद्भ्राता बृहस्पतेः ।याजयामास सर्वैर्देवगणैर्वृतः ॥
- 4दृष्ट्वा देवास्तु तद्रक्षो दुर्जयम् ।तिर्यग्योनिं समाविष्टास्तस्य दर्शनभीरवः ॥
- 5इन्द्रो संवृत्तो धर्मराजस्तु ।कृकलासो धनाध्यक्षो हंसश्च वरुणो ऽभवत् ॥
- 6अन्येष्वपि गतेष्वेवं देवेष्वरिनिषूदन ।रावणः प्राविशद्यज्ञं सारमेय इवाशुचिः ॥
- 7तं च राजानमासाद्य रावणो ।प्राह युद्धं प्रयच्छेति निर्जितो ऽस्मीति वा वद ॥
- 8ततो मरुत्तो नृपतिः को भवानित्युवाच तम् ।अपहासं ततो मुक्त्वा रावणो वाक्यमब्रवीत् ॥
- 9अकुतूहलभावेन प्रीतो ऽस्मि तव पार्थिव ।धनदस्यानुजं यो मां नावगच्छसि रावणम् ॥
- 10को ऽन्यो ऽस्ति यो न जानाति मे बलम् ।भ्रातरं येन निर्जित्य विमानमिदमाहृतम् ।ततो मरुत्तः स नृपस्तं रावणमथाब्रवीत् ॥
- 11खलु भवान्येन रणे जितः ।न त्वया सदृशः श्लाध्यस्त्रिषु लोकेषु विद्यते ॥
- 12नाधर्मसहितं श्लाध्यं तल्लोकं प्रतिसंहितम् ।कर्म दौरात्म्यकं कृत्वा श्लाघ्यसे भ्रातृनिर्जयात् ॥
- 13कं त्वं प्राक्केवलं धर्मं चरित्वा ।श्रुतपूर्वं हि न मया भाषसे यादृशं स्वयम् ॥
- 14तिष्ठेदानीं न मे जीवन्प्रतियास्यसि ।अद्य त्वां निशितैर्बाणैः प्रेषयामि ॥
- 15ततः शरासनं गृह्य सायकांश्च नराधिपः ।रणाय निर्ययौ क्रुद्धः मार्गमावृणोत् ॥
- 16सो ऽब्रवीत्स्नेहसंयुक्तं मरुत्तं तं महानृषिः ।श्रोतव्यं यदि मद्वाक्यं सम्प्रहारो न ते क्षमः ॥
- 17माहेश्वरमिदं सत्रमसमाप्तं कुलं दहेत् ॥
- 18कुतो युद्धं क्रोधित्वं दीक्षिते कुतः ।संशयश्च जये नित्यं राक्षसश्च ॥
- 19स निवृत्तो गुरोर्वाक्यान्मरुत्तः ।विसृज्य सशरं चापं स्वस्थो मखमुखो ऽभवत् ॥
- 20ततस्तं निर्जितं मत्वा घोषयामास वै ।रावणो जयतीत्युच्चैर्हर्षान्नादं विमुक्तवान् ॥
- 21तान्भक्षयित्वा तत्रस्था ।वितृप्तो रुधिरैस्तेषां पुनः सम्प्रययौ महीम् ॥
- 22रावणे तु गते देवाः सेन्द्राश्चैव ।ततः स्वां योनिमासाद्य तानि सत्त्वानि चाब्रुवन् ॥
- 23हर्षात्तदाब्रवीदिन्द्रो मयूरं ।प्रीतो ऽस्मि तव धर्मज्ञ भुजङ्गाद्धि न ते भयम् ॥
- 24इदं नेत्रसहस्रं तु यत्त्वद्बर्हे भविष्यति ।वर्षमाणे मयि मुदं प्राप्स्यसे प्रीतिलक्षणाम् ।एवमिन्द्रो वरं प्रादान्मयूरस्य सुरेश्वरः ॥
- 25नीलाः किल पुरा बर्हा मयूराणां ।सुराधिपाद्वरं प्राप्य गताः सर्वे ऽपि बर्हिणः ॥
- 26धर्मराजो ऽब्रवीद्राम प्राग्वंशे वायसं स्थितम् ।पक्षिंस्तवास्मि प्रीतस्य वचनं शृणु ॥
- 27यथान्ये विविधै पीड्यन्ते प्राणिनो मया ।ते न ते मयि प्रीते न संशयः ॥
- 28मृत्युतस्ते भयं नास्ति वरान्मम ।यावत्त्वां न वधिष्यन्ति नरास्तावद्भविष्यसि ॥
- 29एते मद्विषयस्था वै मानवाः ।त्वयि भुक्ते तु तृप्तास्ते भविष्यन्ति ॥
- 30वरुणस्त्वब्रवीद्धंसं गङ्गातोयविहारिणम् ।श्रूयतां प्रीतिसंयुक्तं वचः ॥
- 31वर्णो मनोहरः सौम्य ।भविष्यति तवोदग्रः ॥
- 32मच्छरीरं समासाद्य कान्तो नित्यं भविष्यसि ।प्राप्स्यसे चातुलां प्रीतिमेतन्मे ॥
- 33हंसानां हि पुरा राम ।पक्षा नीलाग्रसंवीताः क्रोडाः शष्पाग्रनिर्मलाः ॥
- 34अथाब्रवी कृकलासं गिरौ स्थितम् ।हैरण्यं सम्प्रयच्छामि वर्णं प्रीतस्तवाप्यहम् ॥
- 35सद्रव्यं च शिरो नित्यं भविष्यति तवाक्षयम् ।एष काञ्चनको वर्णो मत्प्रीत्या ते भविष्यति ॥
- 36एवं दत्त्वा वरांस्तेभ्यस्तस्मि सुराः ।निवृत्ताः सह राज्ञा ते पुनः स्वभवनं गताः ॥