Vālmīki Rāmāyaṇa · The Curse of Anaraṇya
Tap a verse for its meaning
- 1अथ जित्वा मरुत्तं स प्रययौ ।नगराणि नरेन्द्राणां ॥
- 2समासाद्य तु ।अब्रवीद्राक्षसेन्द्रस्तु युद्धं मे दीयतामिति ॥
- 3स्मेति वा ब्रूत एष मे हि ।अन्यथा कुर्वतामेवं मोक्षो नैवोपपद्यते ॥
- 4ततस्त्वभीरवः प्राज्ञाः पार्थिवा ।मन्त्रयित्वा ततो ऽन्योन्यं राजानः सुमहाबलाः ।निर्जिताः स्मेत्यभाषन्त ज्ञात्वा वरबलं रिपोः ॥
- 5सुरथो गाधिर्गयो राजा पुरूरवाः ।एते सर्वे ऽब्रुवं निर्जिताः स्मेति पार्थिवाः ॥
- 6अथायोध्यां समासाद्य रावणो राक्षसाधिपः ॥
- 7सुगुप्तामनरण्येन शक्रेणेवामरावतीम् ।स तं पुरुषशार्दूलं पुरन्दरसमं बले ॥
- 8प्राह राजानमासाद्य युद्धं देहीति रावणः ।निर्जितो ऽस्मीति वा ब्रूहि त्वमेवं मम ॥
- 9अयोध्याधिपतिस्तस्य श्रुत्वा पापात्मनो वचः ।अनरण्यस्तु सङ्क्रुद्धो राक्षसेन्द्रमथाब्रवीत् ॥
- 10दीयते द्वन्द्वयुद्धं ते राक्षसाधिपते मया ।सन्तिष्ठ क्षिप्रमायत्तो भव चैवं भवाम्यहम् ॥
- 11अथ पूर्वं श्रुतार्थेन निर्जितं ।निष्क्रामत्तन्नरेन्द्रस्य बलं ॥
- 12नागानां दशसाहस्रं वाजिनां नियुतं तथा ।रथानां बहुसाहस्रं पत्तीनां च ॥
- 13महीं सञ्छाद्य निष्क्रान्तं सपदातिरथं रणे ।ततः प्रवृत्तं सुमहद्युद्धं ॥
- 14अनरण्यस्य नृपते राक्षसेन्द्रस्य चाद्भुतम् ।तद्रावणबलं प्राप्य बलं तस्य ॥
- 15प्राणश्यत तदा सर्वं हव्यं हुतमिवानले ।युद्ध्वा च सुचिरं कालं कृत्वा विक्रममुत्तमम् ॥
- 16प्रज्वलन्तं तमासाद्य क्षिप्रमेवावशेषितम् ।प्राविशत्सङ्कुलं तत्र शलभा इव ।नश्यति स्म बलं तत्र हव्यं हुतमिवानले ॥
- 17सो ऽपश्यत्तन्नरेन्द्रस्तु नश्यमानं महाबलम् ।महार्णवं समासाद्य वनापगशतं यथा ॥
- 18ततः शक्रधनुःप्रख्यं धनुर्विस्फारयन्स्वयम् ।आससाद नरेन्द्रस्तं रावणं ॥
- 19अनरण्येन ते ऽमात्या मारीचशुकसारणाः ।प्रहस्तसहिता भग्ना व्यद्रवन्त ॥
- 20ततो पातयामास मूर्धनि ।तस्य राक्षसराजस्य ॥
- 21तस्य बाणाः पतन्तस्ते चक्रिरे न क्षतं क्वचित् ।वारिधारा इवाभ्रेभ्यः पतन्त्यो गिरिमूर्धनि ॥
- 22ततो राक्षसराजेन क्रुद्धेन नृपतिस्तदा ।भिहतो मूर्ध्नि स रथा ह ॥
- 23स राजा पतितो भूमौ प्रवेपितः ।वज्रदग्ध इवारण्ये सालो निपतितो यथा ॥
- 24तं ब्रवीद्रक्ष इक्ष्वाकुं पृथिवीपतिम् ।किमिदानीं फलं प्राप्तं त्वया मां प्रति युद्ध्यता ॥
- 25नास्ति यो द्वन्द्वं मम दद्यान्नराधिप ।शङ्के प्रसक्तो न शृणोषि बलं मम ॥
- 26तस्यैवं ब्रुवतो राजा मन्दासुर्वाक्यमब्रवीत् ।किं शक्यमिह कर्तुं वै कालो हि दुरतिक्रमः ॥
- 27नह्यहं निर्जितो रक्षस्त्वया चात्मप्रशंसिना ।कालेनैव विपन्नो ऽहं हेतुभूतस्तु मे भवान् ॥
- 28किं त्विदानीं मया शक्यं कर्तुं ।नह्यहं रक्षो युध्यमानस्त्वया हतः ॥
- 29इक्ष्वाकुपरिभावित्वाद्वचो वक्ष्यामि राक्षस ।यदि दत्तं यदि हुतं यदि मे सुकृतं ॥यदि गुप्ताः प्रजाः सम्यक्तदा सत्यं वचो ऽस्तु मे ॥
- 30उत्पत्स्यते कुले ह्यस्मिन्निक्ष्वाकूणां महात्मनाम् ।रामो दाशरथिर्नाम यस्ते ॥
- 31ततो जलधरोदग्रस्ताडितो ।तस्मिन्नुदाहृते पुष्पवृष्टिश्च खाच्च्युता ॥
- 32ततः स राजा राजेन्द्र गतः स्थानं । च नृपे तस्मिन्राक्षसः सो ऽपसर्पत ॥