Vālmīki Rāmāyaṇa · The Turn toward Yama
Tap a verse for its meaning
- 1ततो वित्रासयन्मर्त्यान्पृथिव्यां ।आससाद घने तस्मिन्नारदं ॥
- 2तस्याभिवादनं कृत्वा ।अब्रवीत्कुशलं पृष्ट्वा हेतुमागमनस्य च ॥
- 3नारदस्तु महातेजा देवर्षिरमितप्रभः ।अब्रवीन्मेघपृष्ठस्थो रावणं स्थितम् ॥
- 4राक्षसाधिपते सौम्य तिष्ठ ।प्रीतो ऽस्म्यभिजनोपेतविक्रमैरूर्जितैस्तव ॥
- 5विष्णुना दैत्यघातैश्च ।त्वया समं विमर्दैश्च भृशं हि परितोषितः ॥
- 6किंचिद्वक्ष्यामि तावत्ते श्रोतव्यं श्रोष्यसे यदि ।श्रुत्वा चानन्तरं कार्यं त्वया ।तन्मे निगदतस्तात समाधिं श्रवणे कुरु ॥
- 7किमयं वध्यते तात त्वया ऽवध्येन दैवतैः ।हत एव ह्ययं लोको यदा मृत्युवशं गतः ॥
- 8देवदानवदैत्यानां यक्षगन्धर्वरक्षसाम् ।अवध्येन त्वया लोकः क्लेष्टुं युक्तो न ॥
- 9नित्यं सम्मूढं महद्भिर्व्यसनैर्वृतम् ।हन्यात्कस्तादृशं लोकं जराव्याधिशतैर्युतम् ॥
- 10तैस्तैरनिष्टोपगमैरजस्रं यत्र कुत्र कः ।नुषे लोके युद्धेन प्रणयी भवेत् ॥
- 11क्षीयमाणं दैवहतं श्रुत्पिपासाजरादिभिः ।विषादशोकसम्मूढं लोकं त्वं क्षपयस्व मा ॥
- 12पश्य तावन्महाबाहो मानुषम् ।मूढमेवं यस्य न ज्ञायते गतिः ॥
- 13क्वचि सेव्यते मुदितैर्जनैः ।रुद्यते चापरैरार्तै ॥
- 14मातापितृसुतस्नेहैर्भार्याबन्धुमनोरमैः । ऽयं जनो क्लेशं स्वं नावबुध्यते ॥
- 15अलमेनं परिक्लिश्य लोकं ।जित एव त्वया सौम्य मर्त्यलोको न संशयः ॥
- 16अवश्यमेभिः सर्वैश्च गन्तव्यं ।तन्निगृह्णीष्व यमं परपुरञ्जय ॥
- 17तस्मिञ्जिते जितं सर्वं भवत्येव न संशयः ।एवमुक्तस्तु लङ्केशो दीप्यमानं ।अब्रवीन्नारदं तत्र सम्प्रहस्याभिवाद्य च ॥
- 18देवगन्धर्वविहार समरप्रिय ।अहं समुद्यतो गन्तुं विजयार्थं ॥
- 19ततो जित्वा स्थाप्य नागान्सुरान्वशे ।समुद्रममृतार्थं च मथिष्यामि ॥
- 20अथाब्रवीद्दशग्रीवं नारदो भगवानृषिः ।क्व खल्विदानीं त्वया ह्यन्येन गम्यते ॥
- 21अयं खलु सुदुर्गम्यः प्रेतराजपुरं प्रति ।मार्गो गच्छति दुर्धर्षो यमस्यामित्रकर्शन ॥
- 22स तु शारदमेघाभं हासं मुक्त्वा ।उवाच कृतमित्येव वचनं चेदमब्रवीत् ॥
- 23तस्मादेवमहं ब्रह्मन् ।गच्छामि दक्षिणामाशां यत्र सूर्यात्मजो नृपः ॥
- 24मया हि भगवन्क्रोधात्प्रतिज्ञातं रणार्थिना ।अवजेष्यामि चतुरो लोकपालानिति प्रभो ॥
- 25तदिह प्रस्थितो ऽहं वै प्रेतराजपुरं प्रति ।प्राणिसङ्क्लेशकर्तारं योजयिष्यामि ॥
- 26एवमुक्त्वा दशग्रीवो मुनिं तमभिवाद्य च । दक्षिणामाशां प्रविष्टः सह ॥
- 27नारदस्तु महातेजा मुहूर्तं ध्यानमास्थितः ।चिन्तयामास विप्रेन्द्रो विधूम इव ॥
- 28येन सेन्द्राः क्लिश्यन्ते सचराचराः ।क्षीणे चायुषि धर्मेण स कालो जेष्यते कथम् ॥
- 29यो द्वितीय इव पावकः ।लब्धसञ्ज्ञा विचेष्टन्ते लोका यस्य ॥
- 30यस्य नित्यं त्रयो लोका विद्रवन्ति ।तं कथं राक्षसेन्द्रो ऽसौ स्वयमेव गमिष्यति ॥
- 31यो सुकृतं दुष्कृतं तथा ।त्रैलोक्यं विजितं येन तं कथं विजयिष्यते ॥
- 32अपरं किन्तु कृत्वायं विधानं संविधास्यति ।कौतूहलसमुत्पन्नो यास्यामि ॥
- 33विमर्दं द्रष्टुमनयो स्वयम् ॥