Vālmīki Rāmāyaṇa · The Captive Women and the Widow's Grief
Tap a verse for its meaning
- 1निवर्तमानः संहृष्टो । पथि नरेन्द्रर्षिदेवगन्धर्वकन्यकाः ॥
- 2दर्शनीयां हि स कन्यां स्त्रीं वापि पश्यति ।हत्वा बन्धुजनं तस्या तां रुरोध ह ॥
- 3एवं राक्षसासुरमानुषीः ।यक्षदानवकन्याश्च विमाने सो ऽध्यरोपयत् ॥
- 4ताश्च सर्वाः समं दुःखान्मुमुचु ।तुल्यमग्न्यर्चिषां तत्र ॥
- 5ताभिः सर्वानवद्याभिर्नदीभिरिव ।आपूरितं विमानं तद्भयशोकाशिवाश्रुभिः ॥
- 6नागगन्धर्वकन्याश्च याः ।दैत्यदानवकन्याश्च विमाने ॥
- 7सुचार्वङ्ग्यः ।पीनस्तन्यस्तथा वज्रवेदिमध्यसमप्रभाः ॥
- 8रथकूबरसङ्काशैः श्रोणिदेशै ।स्त्रियः निष्टप्तकनकप्रभाः ॥
- 9शोकदुःखभयत्रस्ता सुमध्यमाः ।तासां सर्वतः सम्प्रदीपितम् ॥
- 10सन्निरुद्धाग्निपुष्पकम् ।दशग्रीववशं प्राप्तास्तास्तु शोकाकुलाः स्त्रियः ॥
- 11दीनवक्रेक्षणाः श्यामा ।काचिच्चिन्तयती तत्र ॥
- 12काचिद्दध्यौ सुदुःखार्ता अपि मां मारयेदयम् ।इति मातॄः पितॄन् स्मृत्वा भ्रातॄंस्तथैव च । सहिताः स्त्रियः ॥
- 13कथं नु खलु मे पुत्रो भविष्यति ।कथं माता कथं भ्राता निमग्नाः ॥
- 14हा कथं नु करिष्यामि ।मृत्यो प्रसादयामि त्वां नय मां ॥
- 15किन्नु त पुरा कृतम् ॥
- 16एवं स्म दुःखिताः सर्वाः पतिताः ।न खल्विदानीं पश्यामो दुःखस्यास्यान्तमात्मनः ॥
- 17अहो धि नास्ति खल्वधमः परः ।य भर्तारो रावणेन नः ॥
- 18सूर्येणोदयता काले ।अहो वधोपायेषु युज्यते ॥
- 19अहो दुर्वृत्तमास्थाय वैजुगुप्सते ।सर्वथा सदृशस्तावद्विक्रमो ऽस्य दुरात्मनः ॥
- 20इदं त्वसदृशं कर्म ।यस्मादेष परक्यासु रमते ॥
- 21तस्माद्वै प्राप्स्यते दुर्मतिर्वधम् ।सतीभिर्वरनारीभिरेवं वाक्ये ऽभ्युदीरिते ॥
- 22पुष्पवृष्टिः पपात च ।शप्तः स्त्रीभिः स तु समं ॥
- 23पतिव्रताभिः साध्वीभिर्बभूव विमना इव ।एवं विलपितं तासां शृण्वन्राक्षसपुङ्गवः ।प्रविवेश पुरीं लङ्कां पूज्यमानो निशाचरैः ॥
- 24एतस्मिन्नन्तरे घोरा ।सहसा पतिता भूमौ सा ॥
- 25तां स्वसारं समुत्थाप्य रावणः ।अब्रवीत्किमिदं भद्रे वक्तुकामा ऽसि मे द्रुतम् ॥
- 26सा रक्ताक्षी वाक्यमब्रवीत् ।कृता ऽस्मि राजंस्त्वया बलवता बलात् ॥
- 27एते राजंस्त्वया वीरा । इति ख्याताः सहस्राणि चतुर्दश ॥
- 28तत्र ॥
- 29सो ऽपि त्वया हतस्तात रिपुणा ।त्वया ऽस्मि निहता राज ॥
- 30राज च भोक्ष्यामि त्वत्कृते ह्यहम् ।ननु नाम त्वया रक्ष्यो समरेष्वपि ।स त्वया निहतो युद्धे स्वयमेव न लज्जसे ॥
- 31एवमुक्तो दशग्रीवो ।अब्रवीत्सान्त्वयित्वा तां सामपूर्वमिदं वचः ॥
- 32अलं वत्से रुदित्वा ते न भेतव्यं च सर्वशः ।दानमानप्रसादैस्त्वां तोषयिष्यामि यत्नतः ॥
- 33व्याक्षिप्तो क्षिपञ्छरान् ।नावगच्छामि युद्धेषु स्वान्परान्वाप्यहं शुभे ॥
- 34जामातरं न जाने स्म प्रहर ।तेनासौ सङ्ख्ये मया भर्ता तव स्वसः ॥
- 35अस्मिन्काले तु यत्प्राप्तं तत्करिष्यामि ते ।भ्रातुरैश्वर्ययुक्तस्य ॥
- 36ते सहस्राणां भविष्यति ।प्रभुः प्रयाणे दाने च राक्षसानां ॥
- 37तत्र भ्राता ऽयं वै खरः प्रभुः ।भविष्यति तवादेशं सदा कुर्व ॥
- 38शीघ्रं गच्छत्वयं वीरो ।दूषणो ऽस्य भविष्यति महाबलः ॥
- 39तत्र ते करिष्यति सदा खरः ।रक्षसां प्रभुरेष भविष्यति ॥
- 40एवमुक्त्वा दशग्रीवः सैन्यमस्यादिदेश ह ।चतुर्दश सहस्राणि रक्षसां ॥
- 41स तैः परिवृतस्सर्वै राक्षसै ।आगच्छत खरः शीघ्रं दण्डकानकुतोभयः ॥
- 42स तत्र कारयामास राज्यं ।सा च तत्र न्यवसद्दण्डकावने ॥