Vālmīki Rāmāyaṇa · The Parting at the Ganges
Tap a verse for its meaning
- 1अथ नावं सुविस्तीर्णां नैषादीं ।आरुरोह समायुक्तां पूर्वमारोप्य ॥
- 2सुमन्त्रं चैव सरथं स्थीयतामिति लक्ष्मणः ।उवाच प्रयाहीति च ॥
- 3ततस्तीरमुपागम्य स लक्ष्मणः ।उवाच मैथिलीं वाक्यं प्राञ्जलि ॥
- 4हृद्गतं मे महच्छल्यं यस्मादार्येण धीमता ।अस्मिन्निमित्ते वैदेहि लोकस्य ॥
- 5श्रेयो हि मरणं मे ऽद्य मृत्युर्वा यत्परं भवेत् ।न चास्मिन्नीदृशे कार्ये नियोज्यो ॥
- 6च न मे पापं कर्तुमर्हसि शोभने ।इत्यञ्जलिकृतो भूमौ स लक्ष्मणः ॥
- 7रुदन्तं प्राञ्जलिं दृष्ट्वा काङ्क्षन्तं मृत्युमात्मनः ।मैथिली लक्ष्मणं वाक्यमब्रवीत् ॥
- 8किमिदं नावगच्छामि ब्रूहि तत्त्वेन लक्ष्मण ।पश्यामि त्वां न च स्वस्थमपि क्षेमं ॥
- 9नरेन्द्रेण यत्त्वं सन्तापमागतः ।तद्ब्रूयाः सन्निधौ मह्यमहमाज्ञापयामि ते ॥
- 10वैदेह्या चोद्यमानस्तु लक्ष्मणो ।अवाङ्मुखो बाष्पकलं वाक्यमेतदुवाच ह ॥
- 11श्रुत्वा परिषदो मध्ये ह्यपवादं सुदारुणम् ।पुरे जनपदे चैव त्वत्कृते जनकात्मजे ।रामः सन्तप्तहृदयो मा निवेद्य गृहं गतः ॥
- 12न तानि वचनीयानि मया देवि तवाग्रतः ।यानि राज्ञा हृदि न्यस्तान्यमर्षा कृतः ॥
- 13सा त्वं त्यक्ता नृपतिना मम सन्निधौ । ग्राह्यं देवि न ते ऽन्यथा ॥
- 14च मया त्यक्तव्या त्वं भविष्यसि ।राज्ञः शासनमाज्ञाय तवेदं किल दौर्हृदम् ॥
- 15तदेत ब्रह्मर्षीणां तपोवनम् ।पुण्यं च रमणीयं च मा विषादं कृथाः शुभे ॥
- 16राज्ञो दशरथस्येष्टः पितुर्मे ।सखा परमको विप्रो सुमहायशाः ॥
- 17पादच्छायामुपागम्य सुखमस्य महात्मनः । वस त्वं जनकात्मजे ॥
- 18पतिव्रतात्वमास्थाय रामं कृत्वा सदा हृदि ।श्रेयस्ते परमं देवि तथा कृत्वा भविष्यति ॥