Vālmīki Rāmāyaṇa · Sītā’s Message from the Forest
Tap a verse for its meaning
- 1लक्ष्मणस्य वचः श्रुत्वा दारुणं जनकात्मजा ।परं विषादमागम्य वैदेही ह ॥
- 2सा मुहूर्तमिवासञ्ज्ञा ।लक्ष्मणं दीनया वाचा उवाच जनकात्मजा ॥
- 3मामिकेयं तनुर्नूनं सृष्टा दुःखाय लक्ष्मण । यस्यास्तथा मे ऽद्य प्रदृश्यते ॥
- 4किं नु पापं कृतं पूर्वं को वा दारैर्वियोजितः ।या ऽहं त्यक्ता नृपतिना ॥
- 5पुरा ऽहमाश्रमे वासं ।अनुरुध्यापि दुःखे च परिवर्तिनी ॥
- 6सा कथं ह्याश्रमे सौम्य वत्स्यामि ।आख्यास्यामि च कस्याहं दुःखं ॥
- 7किं नु वक्ष्यामि कर्म वा सत्कृतं च किम् ।कस्मिंश्चित् कारणे त्यक्ता ॥
- 8न खल्वद्यैव सौमित्रे जीवितं ।त्यजेयं राजवंशस्तु भर्तुर्मे ॥
- 9यथाज्ञं कुरु सौमित्रे त्यज मां । स्थीयतां राज्ञः शृणु चेदं वचो मम ॥
- 10श्वश्रूणामविशेषेण च ।शिरसा वन्द्य चरणौ कुशलं ब्रूहि ॥
- 11शिरसा ऽभिनतो ब्रूयाः सर्वासामेव लक्ष्मण ।वक्तव्यश्चापि नृपतिर्धर्मेषु ॥
- 12जानासि च यथा शुद्धा सीता राघव ।भक्त्या च हिता च तव नित्यशः ॥
- 13अहं त्यक्ता त्वया वीर जने ।यच्च ते वचनीयं स्यादपवादसमुत्थितम् ।मया च परिहर्तव्यं त्वं हि मे परमा गतिः ॥
- 14वक्तव्यश्चेति नृपतिर्धर्मेण सुसमाहितः ।यथा वर्तेथास्तथा नित्यदा ॥
- 15परमो ह्येष धर्मस्ते तस्मा ॥
- 16यत्तु पौरजनो राजन्धर्मेण समवाप्नुयात् ।अहं तु नानुशोचामि स्वशरीरं ॥
- 17यथापवादं पौराणां तथैव । नार्याः पतिर्बन्धुः पतिर्गुरुः ॥
- 18प्राणैरपि प्रियं तस्माद्भर्तुः कार्यं विशेषतः ।इति मद्वचनाद्रामो वक्तव्यो मम सङ्ग्रहः ।निरीक्ष्य मा ऽद्य गच्छ त्वमृतुकालातिवर्तिनीम् ॥
- 19एवं ब्रुवन्त्यां सीतायां लक्ष्मणो ।शिरसा वन्द्य धरणीं व्याहर्तुं न शशाक ह ॥
- 20प्रदक्षिणं च तां कृत्वा रुदन्नेव महास्वनः ।ध्यात्वा मुहूर्तं तामाह किं मां वक्ष्यसि ॥
- 21दृष्टपूर्वं न ते रूपं पादौ दृष्टौ तवानघे ।कथमत्र हि पश्यामि रामेण रहितां वने ॥
- 22इत्युक्त्वा तां पुनर्नावमुपारुहत् ।आरुह्य च पुनर्नावं नाविकं चाभ्यचोदयत् ॥
- 23स गत्वा चोत्तरं तीरं ।सम्मूढ इव दुःखेन रथमध्यारुहद्द्रुतम् ॥
- 24मुहुर्मुहुः परावृत्य दृष्ट्वा सीतामनाथवत् ।चेष्टन्तीं परतीरस्थां लक्ष्मणः प्रययावथ ॥
- 25दूरस्थं रथमालोक्य लक्ष्मणं च मुहूर्मुहुः ।निरीक्षमाणां तूद्विग्नां सीतां ॥
- 26सा दुःखभारावनता यशस्विनी सती । सा बर्हिणनादिते वने महास्वनं दुःखपरायणा सती ॥