Vālmīki Rāmāyaṇa · The Meeting with Budha
Tap a verse for its meaning
- 1तां मिलसम्बद्धां रामेण समुदीरिताम् ।लक्ष्मणो भरतश्चैव श्रुत्वा परम ॥
- 2तौ रामं भूत्वा तस्य राज्ञो महात्मनः ।विस्तरं तस्य भावस्य तदा पप्रच्छतुः पुनः ॥
- 3कथं स राजा स्त्रीभूतो वर्तयामास दुर्गतिः ।पुरुषः स यदा भूतः कां वृत्तिं वर्तयत्यसौ ॥
- 4तयोस्तद्भाषितं श्रुत्वा समन्वितम् ।कथयामास काकुत्स्थस्तस्य राज्ञो यथागतम् ॥
- 5तमेव प्रथमं मासं स्त्रीभूता ।ताभिः स्त्रीभिर्ये च पूर्वपदानुगाः ॥
- 6तत्काननं विगाह्वाशु विजह्रे ।द्रुमगुल्मलताकीर्णं पद्भ्यां पद्मदलेक्षणा ॥
- 7च सर्वाणि सा त्यक्त्वा वै समन्ततः ।पर्वताभोगविवरे तस्मिन्रेमे तदा ॥
- 8अथ तस्मिन्वनोद्देशे पर्वतस्याविदूरतः । सुरुचिरप्रख्यं नानापक्षिगणैर्युतम् ॥
- 9ददर्श सा त्विला तस्मिन्बुधं सोमसुतं तदा ।ज्वलन्तं स्वेन वपुषा पूर्णसोममिवोदितम् ॥
- 10तपन्तं च व्रमम्भोमध्ये दुरासदम् ।यशस्करं कामकरं पर्यवस्थितम् ॥
- 11सा तं सर्वं विस्मिता ।सहगैः पूर्वपुरुषैः स्त्रीभूतै रघुनन्दन ॥
- 12बुधस्तु तां समीक्ष्यैव गतः ।नोपलेभे तदात्मानं सञ्चचाल तदाम्भसि ॥
- 13इलां निरीक्षमाणस्तु भ्यधिकां शुभाम् ।चिन्तां समभ्यतिक्रामत् का न्वियं ॥
- 14न देवीषु न नागीषु नासुरीष्वप्सरःसु च ।दृष्टपूर्वा मया काचिनेन शोभिता ॥
- 15सदृशीयं मम भवेद्यदि नान्य ।इति बुद्धिं समास्थाय जलात्कूलमुपागमत् ॥
- 16आश्रमं समुपागम्य ततस्ताः प्रमदोत्तमाः ।शब्दापयत ताश्चैनं च ववन्दिरे ॥
- 17स ताः पप्रच्छ धर्मात्मा कस्यैषा ।किमर्थमागता चैव सर्वमाख्यात मा चिरम् ॥
- 18शुभं तु तस्य तद्वाक्यं मधुरं मधुराक्षरम् ।श्रुत्वा स्त्रियश्च ताः सर्वा ऊचुर्मधुरया ॥
- 19अस्माकमेषा वर्तते सदा ।अपतिः काननान्तेषु सहास्माभिश्चरत्यसौ ॥
- 20तद्वाक्यमव्यक्तपदं तासां स्त्रीणां निशम्य च ।विद्यामावर्तनीं पुण्यामावर्तयत स ॥
- 21सो ऽर्थं विदित्वा सकलं तस्य राज्ञो यथागतम् ।सर्वा एव स्त्रियस्ताश्च बभाषे ॥
- 22अत्र वत्स्यथ ।आवासस्तु गिरावस्मिञ्छीघ्रमेव विधीयताम् ॥
- 23सर्वा वर्तयिष्यथ नित्यदा ।स्त्रियः म भर्तॄन् समुपलप्स्यथ ॥
- 24ताः श्रुत्वा वाचं ।उपासाञ्चक्रिरे शैलं वध्वस्ता बहुलास्तदा ॥