Vālmīki Rāmāyaṇa · The Song in the Assembly
Tap a verse for its meaning
- 1तौ रजन्यां प्रभातायां ।यथोक्तमृषिणा पूर्वं सर्वं तत्रोपगायताम् ॥
- 2तां स शुश्राव पूर्वाचार्यविनिर्मिताम् ।अपूर्वां पाठ्यजातिं च गेयेन समलङ्कृताम् ॥
- 3प्रमाणैर्बहुभिर्बद्धां ।बालाभ्यां राघवः श्रुत्वा कौतूहलपरो ऽभवत् ॥
- 4अथ राजा समाहूय महामुनीन् ।पार्थिवांश्च पण्डितान्नैगमांस्तथा ॥
- 5पौराणिकाञ्छब्दविदो ये च वृद्धा द्विजातयः ।स्वराणां लक्षणज्ञांश्च उत्सुकान्द्विजसत्तमान् ॥
- 6लक्षणज्ञांश्च गमांश्च विशेषतः ।पादाक्षरसमासज्ञां ॥
- 7कलामात्राविशेषज्ञा च परं गतान् ।क्रियाकल्पविदश्चैव तथा कार्यविदो जनान् ॥
- 8भाषाज्ञानिङ्गितज्ञांश्च नैगमांश्चाप्यशेषतः ।हेतूपचारकुशलान् वचने चापि ॥
- 9छन्दोविदः दिकान्द्विजसत्तमान् ।चित्रज्ञान्वृत्तसूत्रज्ञा ॥
- 10शास्त्रज्ञादान्तार्थप्रबोधकान् ।एतान्सर्वान्समानीय समवेशयत् ॥
- 11दृष्ट्वा सर्वे पार्थिवाश्च महौजसः ।पिबन्त इव चक्षुर्भ्यां राजानं गायकौ च तौ ॥
- 12ऊचुः परस्परं चेदं सर्व एव समन्ततः ।उभौ ॥
- 13यदि न स्यातां न यदि ।विशेषं नाधिगच्छामो गायतो राघवस्य च ॥
- 14तेषां संवदतामेवं श्रोतॄणां ।गेयं प्रचक्रतुस्तत्र तावुभौ ॥
- 15ततः प्रवृत्तं मधुरं गान्धर्वमतिमानुषम् ।न च तृप्तिं ययुः सर्वे श्रोतारो ॥
- 16प्रवृत्तमादितः पूर्वसर्गं ।ततः प्रभृति सर्गांश्च याव ॥
- 17ततो ऽपराह्णसमये राघवः समभाषत ।श्रुत्वा विंशतिसर्गांस्तान्भ्रातरं ॥
- 18महात्मनोः ।प्रयच्छ शीघ्रं काकुत्स्थ यदन्यदभिकाङ्क्षितम् ।ददौ शीघ्रं स काकुत्स्थो बालयोर्वै पृथक्पृथक् ॥
- 19दीयमानं सुवर्णं तु नागृह्णीतां ।ऊचतुश्च महात्मानौ किमनेनेति ॥
- 20वन्येन फलमूलेन निरतौ ।सुवर्णेन हिरण्येन किं करिष्यावहे वने ॥
- 21तथा तयोः प्रब्रुवतोः ।श्रोतारश्चैव रामश्च सर्व एव ॥
- 22तस्य चैवागमं रामः श्रोतुमुत्सुकः ।पप्रच्छ तौ महातेजास्तावुभौ ॥
- 23किम्प्रमाणमिदं काव्यं का प्रतिष्ठा महात्मनः ।कर्ता काव्यस्य महतः क्व चासौ ॥
- 24पृच्छन्तं राघवं वाक्यमूचतु ॥
- 25वाल्मीकिर्भगवान्कर्ता सम्प्राप्तो यज्ञसंविधम् ।येनेदं चरितं तुभ्यमशेषं सम्प्रदर्शितम् ॥
- 26सन्निबद्धं हि ।उपाख्यानशतं चैव भार्गवेण तपस्विना ॥
- 27आदिप्रभृति वै राज च । कृतानीह सोत्तराणि महात्मना ।कृतानि गुरुणास्माकमृषिणा चरितं तव ॥
- 28जीवितं यावत्तावत्सर्वस्य वर्तते ॥
- 29यदि राजञ्छ्रवणाय ।कर्मान्तरे क्षणीभूतस्तच्छृणुष्व सहानुजः ॥
- 30बाढमित्यब्रवीद्रामस्तौ चानुज्ञाप्य राघवम् । जग्मतुः स्थानं यत्रास्ते मुनिपुङ्गवः ॥
- 31रामो ऽपि मुनिभिः सार्धं पार्थिवैश्च महात्मभिः ।श्रुत्वा तद्गीतिमाधुर्यं कर्मशालामुपागमत् ॥
- 32शुश्राव तत्ताललयोपपन्नं सर्गान्वितं स स्वरशब्दयुक्तम् ।तन्त्रीलयव्यञ्जनयोगयुक्तं कुशीलवाभ्यां परिगीयमानम् ॥