Vālmīki Rāmāyaṇa · The Great Departure
Tap a verse for its meaning
- 1प्रभातायां तु शर्वर्यां पृथुवक्षा महायशाः ।रामः कमलपत्राक्षः पुरोधसमथाब्रवीत् ॥
- 2अग्निहोत्रं व्रजत्वग्रे दीप्यमानं सह द्विजैः ।वाजपेयातपत्रं च शोभमानं महापथे ॥
- 3ततो वसिष्ठ सर्वं निरवशेषतः ।चकार विधिवद्धर्मं महाप्रास्थानिकं विधिम् ॥
- 4ततः सूक्ष्माम्बरधरो ब्रह्ममावर्तयन्परम् ।हीत्वा पाणिभ्यां प्रसज्य प्रययावथ ॥
- 5अव्याहरन्क्वचित्किञ्चिन्निश्चेष्टो पथि ।निर्जगाम गृहात्तस्माद्दीप्यमान इवांशुमान् ॥
- 6रामस्य दक्षिणे पार्श्वे सपद्मा श्रीरपाश्रिता ।सव्ये तु ह्रीर्महादेवी व्यवसायस्तथाग्रतः ॥
- 7नानाविधाश्चापि धनुरायतमुत्तमम् ।तथा ऽऽयुधानि ते सर्वे ययुः ॥
- 8वेदा ब्राह्मणरूपेण सर्वरक्षिणी ।ओङ्कारो ऽथ वषट्कारः सर्वे राममनुव्रताः ॥
- 9ऋषयश्च महात्मानः सर्व एव ।अन्वगच्छन्महात्मानं स्वर्गद्वारमपावृतम् ॥
- 10तं यान्तमनुगच्छन्ति ह्यन्तःपुरचराः स्त्रियः ।सवृद्धबालदासीकाः स ॥
- 11सान्तःपुरश्च सहितो ययौ ।रामं गतिमुपागम्य साग्निहोत्रमनुव्रतः ॥
- 12ते च सर्वे महात्मानः साग्निहोत्राः समागताः ।सपुत्रदाराः काकुत्स्थमनुजग्मुर्महामतिम् ॥
- 13मन्त्रिणो भृत्यवर्गाश्च सपुत्रपशुबान्धवाः ।सर्वे सहानुगा राममन्वगच्छन्प्रहृष्टवत् ॥
- 14ततः सर्वाः प्रकृतयो हृष्टपुष्टजनावृताः ।गच्छन्तमन्वगछंस्तं राघवं ॥
- 15ततः सस्त्रीपुमांसस्ते सपक्षिपशुवाहनाः ।राघवस्यानुगाः सर्वे हृष्टा ॥
- 16स्नाताः प्रमुदिताः सर्वे हृष्टाः पुष्टाश्च ।दृढं किलकिलाशब्दैः सर्वं राममनुव्रतम् ॥
- 17न तत्र कश्चिद्दीनो वा व्रीडितो वा ऽपि दुःखितः ।हृष्टं समुदितं सर्वं बभूव परमाद्भुतम् ॥
- 18द्रष्टुकामो ऽथ निर्यान्तं रामं ।यः प्राप्तः सो ऽपि दृष्ट्वैव नुगतो मुदा ॥
- 19जनाश्च ।आगच्छन्परया भक्त्या पृष्ठतः सुसमाहिताः ॥
- 20यानि भूतानि नगरे ऽप्यन्तर्धानगतानि च ।राघवं तान्यनुययुः स्वर्गाय समुपस्थितम् ॥
- 21यानि पश्यन्ति काकुत्स्थं ।सर्वाणि रामगमने ह्यनुजग्मुर्हि तान्यपि ॥
- 22नोच्छ्वसत्तदयोध्यायां सुसूक्ष्ममपि दृश्यते । सर्वे ॥