पुरुषोत्तमः
purushottamah
yogo yogavidām netā pradhānapurusheshvarah | nārasimhavapuh shrīmān keshavah purushottamah || 16 ||
Śaṅkara
पुरुषाणामुत्तमः पुरुषोत्तमः । अत्र 'न निर्धारणे' इति षष्ठीसमासप्रतिषेधो न भवति, जात्याद्यनपेक्षया समर्थत्वात् । यत्र पुनः जातिगुणक्रियापेक्षया पृथक्क्रिया तत्रासमर्थत्वान्निषेधः प्रवर्तते; यथा—मनुष्याणां क्षत्रियः शूरतमः, गवां कृष्णा संपन्नक्षीरतमा, अध्वगानां धावन् शीघ्रतम इति । अथवा पञ्चमीसमासः । तथा च भगवद्वचनम्—'यस्मात् क्षरमतीतोऽहमक्षरादपि चोत्तमः । अतोऽस्मि लोके वेदे च प्रथितः पुरुषोत्तमः' इति ॥
puruṣāṇāmuttamaḥ puruṣottamaḥ | atra 'na nirdhāraṇe' iti ṣaṣṭhīsamāsapratiṣedho na bhavati, jātyādyanapekṣayā samarthatvāt | yatra punaḥ jātiguṇakriyāpekṣayā pṛthakkriyā tatrāsamarthatvānniṣedhaḥ pravartate; yathā—manuṣyāṇāṃ kṣatriyaḥ śūratamaḥ, gavāṃ kṛṣṇā saṃpannakṣīratamā, adhvagānāṃ dhāvan śīghratama iti | athavā pañcamīsamāsaḥ | tathā ca bhagavadvacanam—'yasmāt kṣaramatīto'hamakṣarādapi cottamaḥ | ato'smi loke vede ca prathitaḥ puruṣottamaḥ' iti ||