वषट्कारः
vashatkārah
vishvam vishnurvashatkāro bhūtabhavyabhavatprabhuh | bhūtakridbhūtabhridbhāvo bhūtātmā bhūtabhāvanah || 14 ||
Śaṅkara
यदुद्देशेनाध्वरे वषट्क्रियते सः वषट्कारः । यस्मिन् यज्ञे वा वषट्क्रिया, 'यज्ञो वै विष्णुः' इति श्रुतेः । येन वषट्कारादिमन्त्रात्मना वा देवान् प्रीणयति स वषट्कारः । देवता वा, 'प्रजापतिश्च वषट्कारश्च' इति श्रुतेः । 'चतुर्भिश्च चतुर्भिश्च द्वाभ्यां पञ्चभिरेव च । हूयते च पुनर्द्वाभ्यां स मे विष्णुः प्रसीदतु' इत्यादिस्मृतेश्च ।
yaduddeśenādhvare vaṣaṭkriyate saḥ vaṣaṭkāraḥ | yasmin yajñe vā vaṣaṭkriyā, 'yajño vai viṣṇuḥ' iti śruteḥ | yena vaṣaṭkārādimantrātmanā vā devān prīṇayati sa vaṣaṭkāraḥ | devatā vā, 'prajāpatiśca vaṣaṭkāraśca' iti śruteḥ | 'caturbhiśca caturbhiśca dvābhyāṃ pañcabhireva ca | hūyate ca punardvābhyāṃ sa me viṣṇuḥ prasīdatu' ityādismṛteśca |