वैकुण्ठः
vaikunthah
vaikunthah purushah prānah prānadah pranavah prithuh | hiranyagarbhah shatrughno vyāpto vāyuradhokshajah || 57 ||
Śaṅkara
विविधा कुण्ठा गतेः प्रतिहतिः विकुण्ठा, विकुण्ठायाः कर्तेति वैकुण्ठः; जगदारम्भे विश्लिष्टानि भूतानि परस्परं संश्लेषयन् तेषां गतिं प्रतिवघ्नातीति । 'मया संश्लेषिता भूमिरद्भिर्व्योम च वायुना । वायुश्च तेजसा सार्धं वैकुण्ठत्वं ततो मम' इति शान्तिपर्वणि ।
vividhā kuṇṭhā gateḥ pratihatiḥ vikuṇṭhā, vikuṇṭhāyāḥ karteti vaikuṇṭhaḥ; jagadārambhe viśliṣṭāni bhūtāni parasparaṃ saṃśleṣayan teṣāṃ gatiṃ prativaghnātīti | 'mayā saṃśleṣitā bhūmiradbhirvyoma ca vāyunā | vāyuśca tejasā sārdhaṃ vaikuṇṭhatvaṃ tato mama' iti śāntiparvaṇi |