Adhyātma Rāmāyaṇa · The Bow of Śiva and the Wedding at Mithilā
Tap a verse for its meaning
- 1विश्वामित्रोऽथ तं प्राह सहलक्ष्मणम् ।गच्छामो वत्स मिथिलां जनकेनाभिपालिताम् ॥
- 2दृष्ट्वा क्रतुवरं पश्चादयोध्यां गन्तुमर्हसि ।इत्युक्त्वा प्रययौ गङ्गामुत्तर्तुं सहराघवः ।तस्मिन् काले निषिद्धो रघुनन्दनः ॥
- 3क्षालयामि तव नाथ दारुदृषदोः किमन्तरम् ।मानुषीकरणचूर्णमस्ति तेपादयोरिति कथा प्रथीयसी ॥
- 4ते विमलं हि कृत्वापश्चात्परं तीरमहं नयामि ।नो चेत्तरी सद्युवती मलेनस्याच्चेद्विभो विद्धि ॥
- 5इत्युक्त्वा क्षालितौ पादौ परं तीरं ततो गताः ।कौशिको रघुनाथेन सहितो ययौ ॥
- 6पुरं प्रातरृषिवाटं समाविशत् ।प्राप्तं कौशिकमाकर्ण्य जनकोऽतिमुदान्वितः ॥
- 7सङ्गृह्य सोपाध्यायः समाययौ ।णिपत्याथ पूजयामास कौशिकम् ॥
- 8पप्रच्छ दृष्ट्वा सर्वलक्षणसंयुतौ ।द्योतयन्तौ दिशः सर्वापरौ ॥
- 9कस्यैतौ पुत्रौ देवसुतोपमौ ।मनःप्रीतिकरौ मेऽद्य ॥
- 10प्रत्युवाच मुनिः प्रीतो हर्षयन् जनकं तदा ।पुत्रौ भ्रातरौ ॥
- 11मयानीतौ पितुः पुरात् ।आगच्छन् राघवो मार्गे विश्वघातिनीम् ॥
- 12शरेणैकेन हतवान्नोदितो मेऽतिविक्रमः ।ततो ममाश्रमं गत्वा मम ॥
- 13हत्वा सागरेऽक्षिपत् ।ततो गङ्गातटे पुण्ये गौतमस्याश्रमं शुभम् ॥
- 14गत्वा तत्र वधूः स्थिता ।पादपङ्कजसंस्पर्शात्कृता मानुषरूपिणी ॥
- 15दृष्ट्वाहल्यां नमस्कृत्य तया सम्यक्प्रपूजितः ।इदानीं द्रष्टुकामस्ते गृहे ॥
- 16पूजितं राजभिः सर्वैर्दृष्टमित्यनुशुश्रुवे ।अतो दर्शय राजेन्द्र शैवं चापमनुत्तमम् ।दृष्ट्वायोध्यां जिगमिषुः पितरं द्रष्टुमिच्छति ॥
- 17इत्युक्तो मुनिना राजा पूजार्हाविति पूजया ।पूजयामास धर्मज्ञो विधिदृष्टेन कर्मणा ।ततः सम्प्रेषयामास ॥
- 18शीघ्रमानय विश्वेशचापं दर्शय ॥
- 19ततो गते राजा कौशिकमब्रवीत् ।यदि रामो धनुर्धृत्वा कोट्यामारोपये ॥
- 20तदा मयात्मजा सीता दीयते राघवाय हि ।तथेति कौशिकोऽप्याह रामं संवीक्ष्य ॥
- 21शीघ्रं दर्शय ।एवं ब्रुवति मौनीशे आगताश्चापवाहकाः ॥
- 22चापं गृहीत्वा बलिनः ।घण्टाशतसमायुक्तं मणिवज्रादिभूषितम् ॥
- 23दर्शयामास रामाय मन्त्री मन्त्रयतां वरः ।दृष्ट्वा रामः बद्ध्वा ॥
- 24गृहीत्वा तोलयन् धनुः ।आरोपयामास गुणं पश्यत्स्वखिलराजसु ॥
- 25ईषदाकर्षयामास पाणिना सः ।खिलहृत्सारो दिशः शब्देन पूरयन् ॥
- 26दिशश्च विदिशश्चैव स्वर्गं मर्त्यं रसातलम् ।तदद्भुतमभूत्तत्र देवानां पश्यताम् ॥
- 27आच्छादयन्तः कुसुमैर्देवाः स्तुतिभिरीडिरे ।देवदुन्दुभयो नेदुर्ननृतुश्चाप्सरोगणाः ॥
- 28द्विधा भग्नं धनुर्दृष्ट्वा राजालिङ्ग्य । लेभिरे सीतामातरोऽन्तःपुराजिरे ॥
- 29सीता गृहीत्वा दक्षिणे करे ।स्मितवक्त्रा स्वर्णवर्णा सर्वाभरणभूषिता ॥
- 30कर्णपत्रैः क्वणच्चरण ।दुकूलपरिसंवीता वस्त्रान्तर्व्यञ्जितस्तनी ॥
- 31रामस्योपरि निक्षिप्य मुदं ययौ ।ततो मुमुदिरे सर्वे स्वलङ्कृतम् ॥
- 32गवाक्षजालरन्ध्रेभ्यो दृष्ट्वा ।ततोऽब्रवीन्मुनिं राजा ॥
- 33भो कौशिक पत्रं प्रेषय सत्वरम् ।राजा शीघ्रमागच्छतु सपुत्रकः ॥
- 34विवाहार्थं कुमाराणां सदारः सहमन्त्रिभिः ।तथेति प्रेषयामास रितविक्रमान् ॥
- 35ते गत्वा राजशार्दूलं रामश्रेयो न्यवेदयन् ।श्रुत्वा रामकृतं राजा हर्षेण महताप्लुतः ॥
- 36त्वरयामास मन्त्रिभिः ।गच्छन्तु मिथिलां सर्वे ॥
- 37मे शीघ्रं गच्छाम्यद्यैव मा चिरम् ।वसिष्ठस्त्वग्रतो यातु सदारः सहितोऽग्निभिः ॥
- 38मुनिर्मे भगवान् गुरुः ।एवं प्रस्थाप्य सकलं राजर्षिर्विपुलं रथम् ॥
- 39सार्धमारुह्य त्वरितो ययौ ।आगतं राघवं श्रुत्वा राजा ॥
- 40जनकः ।यथोक्तपूजया पूज्यं पूजयामास सत्कृतम् ॥
- 41रामस्तु ववन्दे ।ततो हृष्टो दशरथो रामं वचनमब्रवीत् ॥
- 42पश्यामि ते राम मुखं ।मुनेरनुग्रहात्सर्वं सम्पन्नं मम शोभनम् ॥
- 43इत्युक्त्वाघ्राय मूर्धानमालिङ्ग्य च पुनः पुनः ।हर्षेण महताविष्टो ब्रह्मानन्दं गतो यथा ॥
- 44ततो मन्दिरे सन्निवेशितः ।शोभने सदारः ससुतः सुखी ॥
- 45ततः शुभे दिने लग्ने ।आनयामास धर्मज्ञो रामं सभ्रातृकं तदा ॥
- 46सुविताने सुतोरणे । सर्वशोभाढ्ये मुक्तापुष्पफलान्विते ॥
- 47सुसम्बाधे ब्राह्मणैः स्वर्णभूषितैः । परितो निष्ककण्ठीभिरावृते ॥
- 48भेरीदुन्दुभिनिर्घोषैर्गीतनृत्यैः समाकुले ।दिव्यरत्नाञ्चिते रामं न्यवेशयत् ॥
- 49शतानन्दः पुरोहितः ।यथाक्रमं पूजयित्वा रामस्योभयपार्श्वयोः ॥
- 50स्थापयित्वा स तत्राग्निं ज्वालयित्वा यथाविधि । शोभाढ्यां नानारत्नविभूषिताम् ॥
- 51सभार्यो जनकः प्रायाद्रामं ।पादौ प्रक्षाल्य विधिवत्तदपो ॥
- 52या धृता मूर्ध्नि ब्रह्मणा मुनिभिः सदा ।ततः सीतां करे धृत्वा साक्षतोदकपूर्वकम् ॥
- 53रामाय प्रददौ प्रीत्या ।सीता स्वर्णमुक्तादिभूषिता ॥
- 54दीयते मे सुता तुभ्यं प्रीतो भव ।इति प्रीतेन मनसा सीतां रामकरेऽर्पयन् ॥
- 55जनको लक्ष्मीं क्षीराब्धिरिव विष्णवे ।उर्मिलां चौरसीं कन्यां लक्ष्मणाय ददौ मुदा ॥
- 56तथैव श्रुतिकीर्तिं च माण्डवीं ।भरताय ददावेकां शत्रुघ्नायापरां ददौ ॥
- 57चत्वारो दारसम्पन्ना भ्रातरः शुभलक्षणाः ।विरेजुः प्रजया सर्वे लोकपाला इवापरे ॥
- 58ततोऽब्रवीद्वसिष्ठाय विश्वामित्राय ।जनकः स्वसुतोदन्तं ॥
- 59यज्ञभूमिविशुद्ध्यर्थं कर्षतो लाङ्गलेन मे ।मुत्पन्ना कन्यका शुभलक्षणा ॥
- 60तामद्राक्षमहं प्रीत्या ।अर्पिता प्रियभार्यायै ॥
- 61एकदा नारदोऽभ्यागा मयि संस्थिते ।रणयन्महतीम् वीणां गायन्नारायणं विभुम् ॥
- 62पूजितः सुखमासीनो मामुवाच सुखान्वितः ।शृणुष्व वचनं गुह्यं तवाभ्युदयकारणम् ॥
- 63परमात्मा हृषीकेशो ।देवकार्यार्थसिद्ध्यर्थं रावणस्य वधाय च ॥
- 64जातो राम इति ख्यातो ।आस्ते दाशरथिर्भूत्वा परमेश्वरः ॥
- 65सीतेति जाता वै तव वेश्मनि ।अतस्त्वं राघवायैव देहि सीतां ॥
- 66नान्येभ्यः रामस्य परमात्मनः ।इत्युक्त्वा प्रययौ देवगतिं देवमुनिस्तदा ॥
- 67तदारभ्य मया सीता विष्णोर्लक्ष्मीर्विभाव्यते ।कथं मया राघवाय दीयते ॥
- 68इति कार्यमेकमचिन्तयम् ।मत्पितामहगेहे तु न्यासभूतमिदं धनुः ॥
- 69ईश्वरेण पुरा क्षिप्तं ।धनुरेतत्पणं कार्यमिति चिन्त्य कृतं तथा ॥
- 70सीतापाणिग्रहार्थाय सर्वेषां ।त्वत्प्रसादा रामो राजीवलोचनः ॥
- 71आगतोऽत्र धनुर्द्रष्टुं ।अद्य मे राम त्वां सह सीतया ॥
- 72एकासनस्थं पश्यामि ॥
- 73त्वत्पादाम्बुधरो ब्रह्मा ।बलिस्त्वत्पादसलिलं धृत्वाभू ॥
- 74त्वत्पादपांसुसंस्पर्शादहल्या भर्तृशापतः ।सद्य एव कोऽन्यस्त्वत्तोऽधिरक्षिता ॥
- 75यसुरागयोगि-वृन्दैर्जितम्भवभयं जितकालचक्रैः ।य जितदुःखशोकादेवास्तमेव शरणं सततं प्रपद्ये ॥
- 76इति स्तुत्वा नृपः प्रादा महात्मने ।दीनाराणां कोटिशतं तदा ॥
- 77अश्वानां नियुतं प्रादाद्गजानां षट्शतं तथा ।पत्तीनां लक्षमेकं तु दासीनां त्रिशतं ददौ ॥
- 78हारान्श्च मुक्तारत्नमयोज्ज्वलान् ।सीतायै जनकः प्रादात्प्रीत्या ॥
- 79वसिष्ठादीन् भरतं लक्ष्मणं तथा ।पूजयित्वा यथान्यायं तथा दशरथं नृपम् ॥
- 80नृपो राजानं रघुसत्तमम् ।सीतामालिङ्ग्य रुदतीं मातरः ॥
- 81नित्यं राममनुव्रता ।पातिव्रत्यमुपालम्ब्य तिष्ठ वत्से यथा सुखम् ॥
- 82रघुनन्दनस्य भेरीमृदङ्गानक ।स्वर्वासिभेरीघनतूर्यशब्दैः संमूर्च्छितो भूतभयङ्करोऽभूत् ॥