Adhyātma Rāmāyaṇa · The Liberation of Ahalyā
Tap a verse for its meaning
- 1तत्र रम्ये कानने ।उषित्वा रजनीमेकां प्रस्थिताः शनैः ॥
- 2सिद्धाश्रमं गताः सर्वे सिद्धचारणसेवितम् ।विश्वामित्रेण सन्दिष्टा मुनयस्तन्निवासिनः ॥
- 3पूजां च महतीं चक्रू रामलक्ष्मणयोर्द्रुतम् ।श्रीरामः कौशिकं प्राह मुने दीक्षां प्रविश्यताम् ॥
- 4दर्शयस्व कुतस्तौ ।तथेत्युक्त्वा मुनिर्यष्टुमारेभे मुनिभिः सह ॥
- 5मध्याह्ने ददृशाते तौ राक्षसौ ।मारीचश्च सुबाहुश्च वर्षन्तौ ॥
- 6रामोऽपि धनुरादाय द्वौ बाणौ सन्दधे ।आकर्णान्तं समाकृष्य विससर्ज तयोः पृथक् ॥
- 7तयोरेकस्तु मारीचं भ्रामयञ्छतयोजनम् ।पातयामास तदद्भुतमिवाभवत् ॥
- 8द्वितीयोऽग्निमयो बाणः सुबाहुमजयत्क्षणात् ।अपरे लक्षमणेनाशु हता ॥
- 9पुष्पौघैराकिरन् देवा राघवं सहलक्ष्मणम् ।देवदुन्दुभयो नेदुस्तुष्टुवुः सिद्धचारणाः ॥
- 10विश्वामित्रस्तु सम्पूज्य पूजार्हं रघुनन्दनम् ।अङ्के निवेश्य चालिङ्ग्य भक्त्या ॥
- 11भोजयित्वा सह भ्रात्रा रामं ।पुराणवाक्यैर्मधुरैर्निनाय दिवसत्रयम् ॥
- 12सम्प्राप्ते कौशिको राममब्रवीत् ।राम राम महायज्ञं द्रष्टुं गच्छामहे वयम् ॥
- 13जनकस्य महात्मनः ।तत्र माहेश्वरं चापमस्ति न्यस्तं ॥
- 14द्रक्ष्यसि त्वं महासत्त्वं पूज्यसे च ।इत्युक्त्वा मुनिभिस्ताभ्यां ययौ ॥
- 15गौतमस्याश्रमं पुण्यं यत्राहल्याऽऽस्थिता तपः ।दिव्यपुष्पफलोपेतपादपैः परिवेष्टितम् ॥
- 16मृगपक्षिगणैर्हीनं नानाजन्तुविवर्जितम् ।दृष्ट्वोवाच मुनिं श्रीमान् ॥
- 17कस्यैतदाश्रमपदं भाति भास्वच्छुभं महत् ।पत्रपुष्पफलैर्युक्तं जन्तुभिः ॥
- 18मे चेतो भगवन् ब्रूहि ॥
- 19शृणु राम पुरा वृत्तं गौतमो ।सर्वधर्मभृतां श्रेष्ठस्तपसाराधयन् ॥
- 20तस्मै ब्रह्मा ददौ कन्यामहल्यां लोकसुन्दरीम् । सन्तुष्टः ॥
- 21तया सार्धमिहावात्सीद्गौतम ।शक्रस्तु तां धर्षयितुमन्तरं प्रेप्सुरन्वहम् ॥
- 22कदाचि गौतमे निर्गते गृहात् ।थ निरगात्त्वरितं मुनिरप्यगात् ॥
- 23दृष्ट्वा यान्तं स्वरूपेण मुनिः ।पप्रच्छ कस्त्वं मम रूपधरोऽधमः ॥
- 24सत्यं ब्रूहि न चे करिष्यामि न संशयः ।सोऽब्रवीद्देवराजोऽहं पाहि मां ॥
- 25कृतं जुगुप्सितं कर्म मया कुत्सितचेतसा ।गौतमः शशाप दिविजाधिपम् ॥
- 26दुष्टात्मन् सहस्रभगवान् भव ।शप्त्वा तं देवराजानं प्रविश्य स्वाश्रमं द्रुतम् ॥
- 27दृष्ट्वाहल्यां वेपमानां प्राञ्जलिं गौतमोऽब्रवीत् ।दुष्टे त्वं तिष्ठ दुर्वृत्ते शिलायामाश्रमे मम ॥
- 28दिवारात्रं तपः परममास्थिता ।आतपानिलवर्षादि परमेश्वरम् ॥
- 29ध्यायन्ती राममेकाग्रमनसा संस्थितम् ।नानाजन्तुविहीनोऽयमाश्रमो मे भविष्यति ॥
- 30एवं ह्यनेकेषु गतेषु च ।रामो श्रीमानागमिष्यति सानुजः ॥
- 31यदा त्वदाश्रयशिलां पादाभ्यामाक्रमिष्यति ।तदैव त्वं रामं सम्पूज्य ॥
- 32परिक्रम्य नमस्कृत्य स्तुत्वा ।पूर्ववन्मम शुश्रूषां करिष्यसि यथासुखम् ॥
- 33इत्युक्त्वा गौतमः प्रागाद्धिमवन्तं नगोत्तमम् ।तदाद्यहल्या भूतानामदृश्या स्वाश्रमे शुभे ॥
- 34तव पादरजःस्पर्शं काङ्क्षते ।आस्तेऽद्यापि रघुश्रेष्ठ तपो दुष्करमास्थिता ॥
- 35मुनेर्भार्यामहल्यां ब्रह्मणः सुताम् ।इत्युक्त्वा राघवं हस्ते गृहीत्वा ॥
- 36दर्शयामास चाहल्यामुग्रेण तपसा स्थिताम् ।रामः शिलां पदा स्पृष्ट्वा तां चापश्य ॥
- 37राघवोऽहल्यां रामोऽहमिति चाब्रवीत् ।ततो दृष्ट्वा रघुश्रेष्ठं ॥
- 38चतुर्भुजं ।धनुर्बाणधरं रामं लक्ष्मणेन समन्वितम् ॥
- 39स्मितवक्त्रं पद्मनेत्रं ।नीलमाणिक्यसङ्काशं द्योतयन्तं दिशो दश ॥
- 40दृष्ट्वा रामं रमानाथं हर्षविस्फारितेक्षणा ।गौतमस्य वचः स्मृत्वा ज्ञात्वा नारायणं वरम् ॥
- 41सम्पूज्य विधिवद्राममर्घ्यादिभिरनिन्दिता ।हर्षाश्रुजलनेत्रान्ता णिपत्य सा ॥
- 42उत्थाय च पुनर्दृष्ट्वा रामं राजीवलोचनम् । गिरा ॥
- 43अहल्योवाचअहो तेपादाब्जसंलग्नरजःकणादहम् ।स्पृशामि यत्पद्मजशङ्करादिभि-र्विमृग्यते रन्धितमानसैः सदा ॥
- 44अहो विचित्रं तव राम चेष्टितं विमोहितं जगत् ।चलस्यजस्रं चरणादिवर्जितःसम्पूर्ण आनन्दमयोऽतिमायिकः ॥
- 45यत्पादपङ्कजपरागपवित्रगात्रा भवविरिञ्चिमुखान् पुनाति ।साक्षात्स एव मम दृग्विषयो यदास्तेकिं वर्ण्यते मम ॥
- 46मनुजाकृतिं हरिंरामाभिधेयं रमणीयदेहिनम् ।धनुर्धरं पद्मविशाललोचनं नित्यं न परान् भजिष्ये ॥
- 47यत्पादपङ्कजरजः श्रुतिभिर्विमृग्यंयन्नाभिपङ्कजभवः कमलासनश्च ।यन्नामसाररसिको भगवान् पुरारिस्तंरामचन्द्रमनिशं हृदि भावयामि ॥
- 48यस्यावतारचरितानि विरिञ्चिलोकेगायन्ति नारदमुखा भवपद्मजाद्याः ।आनन्दजाश्रुपरिषिक्तकुचाग्रसीमावागीश्वरी च तमहं ॥
- 49सोऽयं पुरुषः पुराणएकः स्वयञ्ज्योतिरनन्त आद्यः ।मायातनुं लोकविमोहनीयांधत्ते परानुग्रह एष रामः ॥
- 50अयं हि विश्वोद्भवसंयमानामेकःस्वमायागुणबिम्बितो यः ।विरिञ्चिविष्ण्वीश्वरनामभेदान्धत्ते स्वतन्त्रः ॥
- 51नमोऽस्तु ते तवाङ्घ्रिपङ्कजंश्रिया धृतं वक्षसि लालितं प्रियात् ।आक्रान्तमेकेन जगत्त्रयं पुराध्येयं मुनीन्द्रैरभिमानवर्जितैः ॥
- 52जगतामादिभूतस्त्वं जगत्त्वं जगदाश्रयः ।सर्वभूतेष्वसंयुक्त एको भाति भवान् ॥
- 53ओङ्कारवाच्यस्त्वं राम पुमान् ।वाच्यवाचकभेदेन भवानेव ॥
- 54कर्तृत्वफलसाधनभेदतः ।एको विभासि राम त्वं ॥
- 55त्वन्मायामोहितधियस्त्वां न जानन्ति तत्त्वतः ।मानुषं त्वाभिमन्यन्ते मायिनं ॥
- 56सर्वत्र बहिरन्तर्गतोऽमलः ।असङ्गो ह्यचलो नित्यः शुद्धो बुद्धः ॥
- 57हमज्ञा ते तत्त्वं जाने कथं विभो ।तस्मात्ते शतशो राम नमस्कुर्यामनन्यधीः ॥
- 58मे यत्र कुत्रापि स्थिताया अपि सर्वदा ।त्व सक्ता भक्तिरेव सदास्तु मे ॥
- 59नमस्ते पुरुषाध्यक्ष नमस्ते ।नमस्तेऽस्तु हृषीकेश नमोऽस्तुते ॥
- 60भवभयहरमेकं भानुकोटिप्रकाशंकरधृतशरचापं कालमेघावभासम् ।कनकरुचिरवस्त्रं रत्नवत्कुण्डलाढ्यंकमलविशदनेत्रं सानुजं राममीडे ॥
- 61स्तुत्वैवं पुरुषं साक्षा पुरतः स्थितम् । प्रणम्याशु साऽनुज्ञाता ययौ ॥
- 62कृतं स्तोत्रं यः पठेद्भक्तिसंयुतः ।स मुच्यतेऽखिलैः पापैः धिगच्छति ॥
- 63पठेद्भक्त्या रामं हृदि निधाय च ।संवत्सरेण लभते अपि ॥
- 64सर्वान् कामानवाप्नोति ॥
- 65ब्रह्मघ्नो गुरुतल्पगोऽपि पुरुषः स्तेयी सुरापोऽपि वामातृभ्रातृविहिंसकोऽपि सततं भोगैकबद्धातुरः ।नित्यं स्तोत्रमिदं जपन् रघुपतिं भक्त्या हृदिस्थं स्मरन्ध्यायन्मुक्तिमुपैति किं पुनरसौ स्वाचारयुक्तो नरः ॥