Adhyātma Rāmāyaṇa · Nārada’s Prayer and the Forest Vow
Tap a verse for its meaning
- 1श्रीमहादेव उवाच ।एकदा सुखमासीनं रामं स्वान्तःपुराजिरे ।सर्वाभरणसम्पन्नं स्थितम् ॥
- 2दलश्यामं मुक्तकन्धरम् ।सीतया रत्नदण्डेन चामरेणाथ वीजितम् ॥
- 3विनोदयन्तं चर्वणादिभिरादरात् ।नारदोऽवतरद्द्रष्टुमम्बराद्यत्र राघवः ॥
- 4शुद्धसङ्काशः इवामलः ।अतर्कितमुपायातो नारदो दिव्यदर्शनः ॥
- 5तं दृष्ट्वा सहसोत्थाय रामः प्रीत्या ।ननाम शिरसा भूमौ सीतया सह ॥
- 6उवाच नारदं रामः प्रीत्या परमया युतः ।संसारिणां मुनिश्रेष्ठ दुर्लभं तव दर्शनम् ।अस्माकं चेतसां नितरां मुने ॥
- 7अवाप्तं मे पूर्वजन्मकृतमहोदयैः ।संसारिणापि हि मुने लभ्यते ॥
- 8अतस्त्वद्दर्शनादेव कृतार्थोऽस्मि ।किं कार्यं ते मया कार्यं ब्रूहि तत्करवाणि भोः ॥
- 9अथ तं नारदोऽप्याह राघवं ।किं मोहयसि मां राम वाक्यैर्लोकानुसारिभिः ॥
- 10संसार्यहमिति प्रोक्तं सत्यमेतत्त्वया विभो ।जगतामादिभूता या सा तव ॥
- 11त्वत्सन्निकर्षाज्जायन्ते तस्यां प्रजाः ।त्वदाश्रया सदा भाति माया या ॥
- 12सूतेऽजस्रं शुक्लकृष्णलोहिताः सर्वदा प्रजाः ।महागेहे गृहस्थस्त्वमुदाहृतः ॥
- 13त्वं विष्णु लक्ष्मीः शिवस्त्वं जानकी शिवा ।ब्रह्मा त्वं जानकी वाणी सूर्यस्त्वं जानकी प्रभा ॥
- 14भवान् सीता तु शुभलक्षणा ।शक्रस्त्वमेव पौलोमी सीता स्वाहानलो भवान् ॥
- 15यमस्त्वं कालरूपश्च सीता संयमिनी प्रभो ।निरृतिस्त्वं जगन्नाथ जानकी शुभा ॥
- 16राम त्वमेव वरुणो भार्गवी जानकी शुभा ।वायुस्त्वं राम सीता तु सदागतिरितीरिता ॥
- 17कुबेरस्त्वं राम सीता कीर्तिता । जानकी प्रोक्ता रुद्रस्त्वं लोकनाशकृत् ॥
- 18लोके स्त्रीवाचकं यावत्तत्सर्वं जानकी शुभा ।पुन्नामवाचकं यावत्तत्सर्वं त्वं हि राघव ॥
- 19तस्मा देव युवाभ्यां नास्ति किञ्चन ॥
- 20त्वदाभासोदिताज्ञानमव्याकृतमितीर्यते ।तस्मान्महान्स्ततः सूत्रं लिङ्गं सर्वात्मकं ततः ॥
- 21अहङ्कारश्च बुद्धिश्च पञ्चप्राणेन्द्रियाणि च ।लिङ्गमित्युच्यते प्राज्ञैर्जन्ममृत्युसुखादिमत् ॥
- 22स एव जीवसञ्ज्ञश्च लोके भाति जगन्मयः ।अवाच्यानाद्यविद्यैव कारणोपाधिरुच्यते ॥
- 23स्थूलं सूक्ष्मं कारणाख्यमुपाधित्रितयं चितेः ।एतैर्विशिष्टो जीवः स्याद्वियुक्तः ॥
- 24जाग्रत्स्वप्नसुषुप्त्याख्या संसृतिर्या प्रवर्तते ।तस्या विलक्षणः चिन्मात्रस्त्वं रघूत्तम ॥
- 25त्वत्त एव जगज्जातं त्वयि सर्वं प्रतिष्ठितम् ।त्वय्येव लीयते कृत्स्नं तस्मात्त्वं ॥
- 26रज्जावहिमिवात्मानं जीवं ज्ञात्वा भयं भवेत् ।हमिति ज्ञात्वा भयदुःखैर्विमुच्यते ॥
- 27सर्वाः सर्वदेहेषु बुद्धयः ।त्वया यस्मात्प्रकाश्यन्ते ततो भवान् ॥
- 28अज्ञानान्न्यस्यते सर्वं त्वयि रज्जौ ।त्वज्ज्ञानाल्लीयते सर्वं तस्माज्ज्ञानं सदाभ्यसेत् ॥
- 29त्वत्पादभक्तियुक्तानां भवति क्रमात् ।तस्मात्त्वद्भक्तियुक्ता ये मुक्तिभाजस्त एव हि ॥
- 30अहं त्वद्भक्तभक्तानां तद्भक्तानां च ।अतो मामनुगृह्णीष्व मोहयस्व न मां प्रभो ॥
- 31त्वन्नाभिकमलोत्पन्नो ब्रह्मा मे जनकः प्रभो ।अतस्तवाहं पौत्रोऽस्मि भक्तं मां पाहि राघव ॥
- 32इत्युक्त्वा बहुशो नत्वा परिप्लुतः ।उवाच वचनं राम ब्रह्मणा नोदितोऽस्म्यहम् ॥
- 33रावणस्य जातोऽसि रघुसत्तम ।इदानीं राज्यरक्षार्थं पिता त्वामभिषेक्ष्यति ॥
- 34यदि राज्याभिसंसक्तो रावणं न हनिष्यसि । ते कृता राम वै ॥
- 35तत्सत्यं कुरु राजेन्द्र सत्यसन्धस्त्वमेव हि ।श्रुत्वैतद्गदितं रामो नारदं प्राह ॥
- 36शृणु नारद मे किञ्चिद्विद्यतेऽविदितं क्वचित् ।प्रतिज्ञातं च यत्पूर्वं करिष्ये तन्न ॥
- 37किन्तु तत्तसङ्क्षयात् ।हरिष्ये सर्वभूभारं क्रमेणासुरमण्डलम् ॥
- 38रावणस्य विनाशार्थं श्वो गन्ता ।चतुर्दश समास्तत्र ह्युषित्वा ॥
- 39तं दुष्टं सकुलं ।एवं रामे प्रतिज्ञाते नारदः प्रमुमोद ह ॥
- 40प्रदक्षिणत्रयं कृत्वा णिपत्य तम् ।अनुज्ञातश्च रामेण ययौ देवगतिं मुनिः ॥
- 41संवादं पठति शृणोति संस्मरेद्वायो नित्यं मुनिवररामयोः सभक्त्या ।सम्प्राप्नोत्यमरसुदुर्लभं विमोक्षंकैवल्यं विरतिपुरःसरं क्रमेण ॥