Adhyātma Rāmāyaṇa · The Crossing and Śuka's Counsel
Tap a verse for its meaning
- 1श्रीमहादेव उवाच । तत्र रामेश्वरं शिवम् ।संस्थाप्य पूजयित्वाह रामो च ॥
- 2प्रणमेत्सेतुबन्धं यो दृष्ट्वा रामेश्वरं शिवम् ।ब्रह्महत्यादिपापेभ्यो मुच्यते ॥
- 3सेतुबन्धे नरः दृष्ट्वा रामेश्वरं हरम् ।सङ्कल्पनियतो भूत्वा गत्वा वाराणसीं नरः ॥
- 4आनीय गङ्गासलिलं रामेशमभिषिच्य च ।समुद्रे क्षिप्ततद्भारो प्राप्नोत्यसंशयम् ॥
- 5कृतानि प्रथमेनाह्ना चतुर्दश ।द्वितीयेन तथा चाह्ना योजनानि तु विंशतिः ॥
- 6तृतीयेन तथा चाह्ना योजनान्येकविंशतिः ।चतुर्थेन तथा चाह्ना द्वाविंशतिरिति ॥
- 7पञ्चमेन त्रयोविंशद्योजनानि समन्ततः ।बबन्ध सागरे सेतुं नलो ॥
- 8तेनैव जग्मुः कपयो योजनानां शतं द्रुतम् ।असङ्ख्याताः सुवेलाद्रिं रुरुधुः ॥
- 9आरुह्य मारुतिं रामो लक्ष्मणोऽप्यङ्गदं तथा । राघवो लङ्कामारुरोहाचलं महत् ॥
- 10दृष्ट्वा लङ्कां सुविस्तीर्णां नानाचित्रध्वजाकुलाम् ।चित्रप्रासादसम्बाधां ॥
- 11शतघ्नीभिः सङ्क्रमैश्च विराजिताम् ।प्रासादोपरि विस्तीर्णप्रदेशे ॥
- 12मन्त्रिभिः सहितो वीरैः ।नीलाद्रिशिखराकारः ॥
- 13रत्नदण्डैः सितच्छत्रैरनेकैः परिशोभितः ।एतस्मिन्नन्तरे बद्धो मुक्तो रामेण वै ॥
- 14वानरैस्ताडितः सम्यग् दशाननमुपागतः । रावणः प्राह पीडितः किं परैः शुक ॥
- 15रावणस्य वचः श्रुत्वा शुको वचनमब्रवीत् ।ऽब्रवं ते वचनं यथा ।तत उत्प्लुत्य कपयो गृहीत्वा मां क्षणात्ततः ॥
- 16मुष्टिभिर्नखदन्तैश्च हन्तुं लोप्तुं प्रचक्रमुः ।ततो मां राम रक्षेति क्रोशन्तं ॥
- 17विसृज्यतामिति प्राह विसृष्टोऽहं ।ततोऽहमागतो दृष्ट्वा तद्वानरं बलम् ॥
- 18राक्षसानां बलौघस्य वानरेन्द्रबलस्य च ।नैतयोर्विद्यते सन्धि ॥
- 19क्षिप्रमेकतरं कुरु ।सीतां वास्मै प्रयच्छाशु युद्धं वा दीयतां ॥
- 20मामाह रामस्त्वं ब्रूहि रावणं शुक ।यद्बलं च समाश्रित्य सीतां मे हृतवानसि ॥
- 21तद्दर्शय यथाकामं ससैन्यः ।श्वःकाले नगरीं लङ्कां सप्राकारां सतोरणाम् ॥
- 22राक्षसं च बलं पश्य शरैर्विध्वंसितं मया ।घोररोषमहं मोक्ष्ये बलं धारय रावण ॥
- 23इत्युक्त्वोपररामाथ रामः ।एकस्थानगता यत्र चत्वारः ॥
- 24श्रीरामो लक्ष्मणश्चैव ।एत एव समर्थास्ते लङ्कां नाशयितुं प्रभो ॥
- 25उत्पाट्य सर्वे तिष्ठन्तु ।तस्य यादृग् बलं दृष्टं रूपं प्रहरणानि च ॥
- 26वधिष्यति पुरं सर्वमेकस्तिष्ठन्तु ते त्रयः ।पश्य वानरसेनां तामसङ्ख्यातां प्रपूरिताम् ॥
- 27गर्जन्ति वानरास्तत्र पश्य ।न शक्यास्ते गणयितुं प्राधान्येन ब्रवीमि ते ॥
- 28एष योऽभिमुखो लङ्कां नदंस्तिष्ठति वानरः ।यूथपानां सहस्राणां शतेन परिवारितः ॥
- 29सुग्रीवसेनाधिपति नामाग्निनन्दनः ।एष पर्वतशृङ्गाभः पद्मकिञ्जल्कसन्निभः ॥
- 30स्फोटयत्यभिसंरब्धो लाङ्गूलं च पुनः पुनः ।युवराजोऽङ्गदो नाम वालिपुत्रोऽतिवीर्यवान् ॥
- 31येन दृष्टा रामस्यातीववल्लभा ।हनूमानेष विख्यातो हतो येन तवात्मजः ॥
- 32रजतसङ्काशो महाबुद्धिपराक्रमः ।तूर्णं सुग्रीवमागत्य पुनर्गच्छति वानरः ॥
- 33यस्त्वेष पश्यत्यतुलविक्रमः । नाम महासत्त्वो लङ्कां नाशयितुं क्षमः ॥
- 34एष पश्यति वै लङ्कां व वानरः ।शरभो नाम राजेन्द्र ॥
- 35महावीर्यो मैन्दश्च द्विविदस्तथा ।नलश्च ऽसौ विश्वकर्मसुतो बली ॥
- 36वानराणां वर्णने वा सङ्ख्याने वा क ईश्वरः ।शूराः सर्वे सर्वे ॥
- 37शक्ताः सर्वे चूर्णयितुं लङ्कां रक्षोगणैः सह ।एतेषां बलसङ्ख्यानं प्रत्येकं वच्मि ते शृणु ॥
- 38एषां नव पञ्च च सप्त च ।तथा शङ्खसहस्राणि तथार्बुदशतानि च ॥
- 39सुग्रीवसचिवानां ते बलमेतत्प्रकीर्तितम् ।अन्येषां तु बलं नाहं वक्तुं शक्तोऽस्मि रावण ॥
- 40रामो न मानुषः साक्षादादिनारायणः परः ।सीता साक्षाज्जगद्धेतुश्चिच्छक्तिर्जगदात्मिका ॥
- 41ताभ्यामेव समुत्पन्नं जगत्स्थावरजङ्गमम् ।तस्माद्रामश्च सीताच जगतस्तस्थुषश्च तौ ॥
- 42पृथिवीपाल तयोर्वैरी कथं भवेत् ।अजानता त्वयानीता जगन्मातैव जानकी ॥
- 43क्षणनाशिनि शरीरे क्षणभङ्गुरे । राजंश्चतुर्विंशतितत्त्वके ॥
- 44मलमांसास्थिदुर्गन्धभूयिष्ठेऽहङ्कृतालये ।कैवास्था व्यतिरिक्तस्य काये तव ॥
- 45यत्कृते ब्रह्महत्यादिपातकानि कृतानि च । तु यो देहः स देहोऽत्र पतिष्यति ॥
- 46समायातो जीवेन ।कारणे देहयोगादिनाऽऽत्मनः कुरुतोऽनिशम् ॥
- 47यावद्देहोऽस्मि कर्तास्मीत्यात्माहङ्कुरुतेऽवशः ।वदेव स्यासम्भवः ॥
- 48तस्मात्त्वं त्यज देहादावभिमानं महामते ।तिनिर्मलः शुद्धो विज्ञानात्माऽचलोऽव्ययः ॥
- 49स्वाज्ञानवशतो बन्धं प्रतिपद्य विमुह्यति ।तस्मात्त्वं शुद्धभावेन ज्ञात्वात्मानं सदा ॥
- 50विरतिं भज सर्वत्र पुत्रदारगृहादिषु ।निरयेष्वपि भोगः स्याच्छ्वशूकरतनावपि ॥
- 51देहं लब्ध्वा विवेकाढ्यं द्विजत्वं च विशेषतः ।तत्रापि भारते वर्षे सुदुर्लभम् ॥
- 52को विद्वानात्मसात्कृत्वा देहं भोगानुगो भवेत् ।अतस्त्वं ब्राह्मणो भूत्वा पौलस्त्यतनयश्च सन् ॥
- 53सदा भोगाननुधावसि किं मुधा ।इतः परं वा त्यक्त्वा त्वं सर्वसङ्गं समाश्रय ॥
- 54राममेव परात्मनं सर्वदा ।सीतां समर्प्य रामाय तत्पादानुचरो भव ॥
- 55विमुक्तः सर्वपापेभ्यो विष्णुलोकं प्रयास्यसि ।नो चेद्गमिष्यसेऽधोऽधः ।अङ्गीकुरुष्व मद्वाक्यं हितमेव वदामि ते ॥
- 56सत्सङ्गतिं कुरु भजस्व हरिं शरण्यंश्रीराघवं मरकतोपलकान्तिकान्तम् ।सीतासमेतमनिशं धृतचापबाणंसुग्रीवलक्ष्मणविभीषणसेविताङ्घ्रिम् ॥