Adhyātma Rāmāyaṇa · The Path of Worship and the Gathering of the Hosts
Tap a verse for its meaning
- 1तत्र राघवो लीलया सञ्चरन् ।पक्वमूलफलभोगतोषितो लक्ष्मणेन सहितोऽवसत्सुखम् ॥
- 2जलपूरितमेघानन्तरस्तनित ।वीक्ष्य विस्मयमगाद्गजयूथान् यद्वदाहितसु ॥
- 3नवघासं समास्वाद्य हृष्टपुष्टमृगद्विजाः ।धावन्तो परितो रामं वीक्ष्य ॥
- 4न चलन्ति सदा इव मुनीश्वराः ।रामं गिरिकाननभूमिषु ॥
- 5चरन्तं परमात्मानं ज्ञात्वा सिद्धगणा भुवि ।मृगपक्षिगणा भूत्वा राममेवानुसेविरे ॥
- 6सौमित्रिरेकदा राममेकान्ते ।समाधिविरमे भक्त्या प्रणयाद्विनयान्वितः ॥
- 7अब्रवीद्देव ते वाक्यात्पूर्वोक्ताद्विगतो मम । संशयो हृदि संस्थितः ॥
- 8इदानीं श्रोतुमिच्छामि राघव ।भवदाराधनं लोके यथा कुर्वन्ति योगिनः ॥
- 9इदमेव सदा प्राहुर्योगिनो ।नारदोऽपि तथा व्यासो ब्रह्मा ॥
- 10ब्रह्मक्षत्रादिवर्णानामाश्रमाणां च ।स्त्रीशूद्राणां च राजेन्द्र सुलभं मुक्तिसाधनम् ।तव भक्ताय मे भ्रात्रे ब्रूहि ॥
- 11श्रीराम उवाच ।मम नान्तोऽस्ति ।तथापि वक्ष्ये सङ्क्षेपाद्यथावदनुपूर्वशः ॥
- 12स्वगृह्योक्तप्रकारेण द्विजत्वं प्राप्य मानवः ।सकाशात्सद्गुरोर्मन्त्रं लब्ध्वा मद्भक्तिसंयुतः ॥
- 13तेन सन्दर्शितविधिर्मामेवाराधये ।हृदये वाऽनले वार्चेत्प्रतिमादौ ॥
- 14शालग्रामशिलायां वा पूजयेन्मामतन्द्रितः ।प्रातःस्नानं प्रकुर्वीत प्रथमं देहशुद्धये ॥
- 15वेदतन्त्रोदितैर्मन्त्रै ।सन्ध्यादि कर्म यन्नित्यं तत्कुर्याद्विधिना बुधः ॥
- 16सङ्कल्पमादौ कुर्वीत सिद्ध्यर्थं कर्मणां ।स्वगुरुं पूजयेद्भक्त्या पूजको मम ॥
- 17शिलायां स्नपनं कुर्यात्प्रतिमासु प्रमार्जनम् ।प्रसिद्धैर्गन्धपुष्पाद्यैर्मत्पूजा ॥
- 18अमायिकोऽनुवृत्त्या मां पूजयेन्नियतव्रतः ।प्रतिमादिष्वलङ्कारः प्रियो मे कुलनन्दन ॥
- 19अग्नौ यजेत भास्करे स्थण्डिले यजेत् ।भक्तेनोपहृतं प्रीत्यै श्रद्धया मम वार्यपि ॥
- 20किं पुनर्भक्ष्यभोज्यादि गन्धपुष्पाक्षतादिकम् । सर्वाणि सम्पाद्यैवं समारभेत् ॥
- 21चैलाजिनकुशैः सम्यगासनं परिकल्पयेत् ।तत्रोपविश्य देवस्य सम्मुखे ॥
- 22ततो न्यासं प्रकूर्वीत बहिरान्तरम् ।केशवादि ततः कुर्यात्तत्त्वन्यासं ततः परम् ॥
- 23मन्मूर्तिपञ्जरन्यासं मन्त्रन्यासं ततो न्यसेत् ।प्रतिमादावपि तथा कुर्यान्नित्यमतन्द्रितः ॥
- 24कलशं स्वपुरो वामे क्षिपेत्पुष्पादि दक्षिणे ।प्रदानार्थं मधुपर्कार्थमेव च ॥
- 25तथैवाचमनार्थं तु न्यसेत्पात्रचतुष्टयम् ।हृत्पद्मे भानुविमले मत्कलां ॥
- 26ध्यायेत्स्वदेहमखिलं तया व्याप्तमरिन्दम ।तामेवावाहयेन्नित्यं प्रतिमादिषु ॥
- 27पाद्यार्घ्याचमनीयाद्यैः स्नानवस्त्रविभूषणैः ।यावच्छक्योपचारैर्वा त्वर्चयेन्माममायया ॥
- 28विभवे सति ।अर्चयेन्मन्त्रवन्नित्यं सुगन्धकुसुमैः शुभैः ॥
- 29दशावरणपूजां वै ह्यागमोक्तां प्रकारयेत् ।नीराजनैर्धूपदीपैर्नैवेद्यैर्बहुविस्तरैः ॥
- 30श्रद्धयोपहरेन्नित्यं श्रद्धाभुगहमीश्वरः ।होमं कुर्यात्प्रयत्नेन विधिना ॥
- 31अगस्त्येनोक्तमार्गेण कुण्डेनागमवित्तमः ।जुहुयान्मूलमन्त्रेण बुधः ॥
- 32अथवौपासनाग्नौ वा चरुणा हविषा तथा ।तप्तजाम्बूनदप्रख्यं दिव्याभरणभूषितम् ॥
- 33ध्यायेदनलमध्यस्थं होमकाले सदा बुधः ।पार्षदेभ्यो बलिं दत्त्वा होमशेषं समापयेत् ॥
- 34ततो जपं प्रकुर्वीत ध्यायेन्मां यतवाक् स्मरन् ।मुखवासं च ताम्बूलं दत्त्वा प्रीतिसमन्वितः ॥
- 35मदर्थे स्तुतिपाठादि कारयेत् ।प्रणमेद्दण्डवद्भूमौ हृदये मां निधाय च ॥
- 36शिरस्याधाय मद्दत्तं प्रसादं भावनामयम् ।पाणिभ्यां मूर्ध्नि गृहीत्वा भक्तिसंयुतः ॥
- 37रक्ष मां घोरसंसारादित्युक्त्वा प्रणमेत्सुधीः ।उद्वासयेद्यथापूर्वं संस्मरन् ॥
- 38एवमुक्तप्रकारेण पूजयेद्विधिवद्यदि ।इहामूत्र च संसिद्धिं प्राप्नोति ॥
- 39मद्भक्तो यदि मामेवं पूजां चैव दिने दिने ।करोति मम सारूप्यं प्राप्नोत्येव ॥
- 40इदं रहस्यं परमं च पावनंमयैव साक्षात्कथितं सनातनम् ।पठत्यजस्रं यदि वा शृणोति यःस न संशयः ॥
- 41एवं श्रीरामः क्रियायोगमनुत्तमम् ।पृष्टः प्राह स्वभक्ताय महात्मने ॥
- 42पुनः प्राकृतवद्रामो मायामालम्ब्य दुःखितः ।हा सीतेति वदन्नैव निद्रां लेभे कथञ्चन ॥
- 43एतस्मिन्नन्तरे तत्र किष्किन्धायां ।हनूमान् प्राह सुग्रीवमेकान्ते ॥
- 44शृणु राजन् प्रवक्ष्यामि तवैव ।रामेण ते कृतः पूर्वमुपकारो ह्यनुत्तमः ॥
- 45या नूनं विस्मृतः प्रतिभाति मे ।त्वत्कृते निहतो वीरस्त्रैलोक्यसम्मतः ॥
- 46त्वं दुर्लभाम् ।स रामः पर्वतस्याग्रे भ्रात्रा सह वसन् सुधीः ॥
- 47त्वदागमनमेकाग्रमीक्षते ।त्वं तु वानरभावेन स्त्रीसक्तो नावबुद्ध्यसे ॥
- 48करोमीति सीतायाः ।न करोषि कृतघ्नस्त्वं हन्यसे वालिवद्द्रुतम् ॥
- 49हनूमद्वचनं श्रुत्वा सुग्रीवो ।प्रत्युवाच हनूमन्तं त्वयोदितम् ॥
- 50शीघ्रं कुरु ममाज्ञां त्वं वानराणां ।सहस्राणि दशेदानीं प्रेषयाशु ॥
- 51सर्वान् वानरानानयन्तु ते ।पक्षमध्ये समायान्तु सर्वे ॥
- 52ये ते वध्या मे न संशयः ।इत्याज्ञाप्य हनूमन्तं सुग्रीवो गृहमाविशत् ॥
- 53सुग्रीवाज्ञां पुरस्कृत्य हनूमान् ।तत्क्षणे प्रेषयामास हरीन् दश दिशः ॥
- 54अगणितगुणसत्त्वान् वनचरगणमुख्यान् ।पवनहितकुमारः प्रेषयामास दूता-नतिरभसतरात्मा दानमानादितृप्तान् ॥