Adhyātma Rāmāyaṇa · The Leap Across the Ocean
Tap a verse for its meaning
- 1श्रीमहादेव उवाच ।शतयोजनविस्तीर्णं समुद्रं मकरालयम् ।लिलङ्घयिषुरानन्दसन्दोहो ॥
- 2ध्यात्वा रामं परात्मानमिदं वचनमब्रवीत् ।पश्यन्तु वानराः सर्वे गच्छन्तं मां ॥
- 3अमोघं रामनिर्मुक्तं महाबाणमिवाखिलाः ।पश्याम्यद्यैव रामस्य पत्नीं ॥
- 4कृतार्थोऽहं कृतार्थोऽहं पुनः पश्यामि ।प्राणप्रयाणसमये यस्य नाम सकृत्स्मरन् ॥
- 5नरस्तीर्त्वा भवाम्भोधिमपारं याति तत्पदम् ।किं पुनस्तस्य दूतोऽहं ॥
- 6तमेव हृदये ध्यात्वा लङ्घयाम्यल्पवारिधिम् ।इत्युक्त्वा हनुमान् बाहू प्रसार्यायतवालधिः ॥
- 7ऋजुग्रीवोर्ध्वदृष्टिः सन्नाकुञ्चितपदद्वयः ।दक्षिणाभिमुखस्तूर्णं पुप्लुवेऽनिलविक्रमः ॥
- 8आकशात्त्वरितं देवैर्वीक्ष्यमाणो जगाम सः ।दृष्ट्वानिलसुतं देवा गच्छन्तं ॥
- 9परीक्षणार्थं सत्त्वस्य वानरस्येदमब्रुवन् ।गच्छत्येष महासत्त्वो वानरो वायुविक्रमः ॥
- 10लङ्कां प्रवेष्टुं शक्तो वा न वा जानीमहे बलम् ।एवं विचार्य नागानां मातरं ॥
- 11अब्रवी कौतूहलसमन्वितः ।गच्छ त्वं किञ्चिद्विघ्नं समाचर ॥
- 12ज्ञात्वा तस्य बलं बुद्धिं पुनरेहि त्वरान्विता ।इत्युक्ता सा ययौ शिघ्रं हनुम ॥
- 13आवृत्य मार्गं पुरतः स्थित्वा वानरमब्रवीत् ।एहि मे वदनं शीघ्रं महामते ॥
- 14देवैस्त्वं कल्पितो क्षुधासम्पीडितात्मनः ।तामाह हनुमान् मातरहं रामस्य ॥
- 15गच्छामि जानकीं द्रष्टुं पुनरागम्य सत्वरः ।रामाय कुशलं तस्याः कथयित्वा त्वदाननम् ॥
- 16निवेक्ष्ये देहि मे मार्गं नमोऽस्तु ते ।इत्युक्ता पुनरेवाह सुरसा क्षुधितास्म्यहम् ॥
- 17प्रविश्य गच्छ मे वक्त्रं नो चेत्त्वां भक्षयाम्यहम् ।इत्युक्तो हनुमानाह मुखं शीघ्रं विदारय ॥
- 18प्रविश्य वदनं तेऽद्य गच्छामि त्वरयान्वितः ।इत्युक्त्वा योजनायामदेहो भूत्वा ॥
- 19दृष्ट्वा हनूमतो रूपं सुरसा ।मुखं चकार हनुमान् द्विगुणं रूपमादधत् ॥
- 20ततश्चकार सुरसा योजनानां च ।वक्त्रं चकार हनुमां ॥
- 21ततश्चकार सुरसा ।वक्त्रं तदा हनूमांस्तु बभूवाङ्गुष्ठसन्निभः ॥
- 22प्रविश्य वदनं तस्याः पुनरेत्य पुरः स्थितः ।प्रविष्टो निर्गतोऽहं ते वदनं देवि ते नमः ॥
- 23एवं वदन्तं दृष्ट्वा सा हनूमन्तमथाब्रवीत् ।गच्छ साधय रामस्य कार्यं ॥
- 24देवैः सम्प्रेषिताहं ते बलं कपे ।दृष्ट्वा सीतां पुनर्गत्वा रामं द्रक्ष्यसि गच्छ भोः ॥
- 25इत्युक्त्वा सा ययौ वायुसुतः पुनः ।जगाम वायुमार्गेण गरुत्मानिव पक्षिराट् ॥
- 26समुद्रोऽप्याह मैनाकं ।गच्छत्येष महासत्त्वो हनूमान्मारुतात्मजः ॥
- 27रामस्य कार्यसिद्ध्यर्थं तस्य त्वं सचिवो भव ।सगरैर्वर्द्धितो यस्मात्पुराहं सागरोऽभवम् ॥
- 28तस्यान्वये बभूवासौ रामो प्रभुः ।तस्य कार्यार्थसिद्ध्यर्थं गच्छत्येष ॥
- 29त्वमुत्तिष्ठ जलात्तूर्णं त्वयि गच्छतु ।स तथेति प्रादुरभूज्जलमध्यान्महोन्नतः ॥
- 30नानामणिमयैः शृङ्गैस्तस्योपरि ।प्राह यान्तं हनूमन्तं मैनाकोऽहं महाकपे ॥
- 31समुद्रेण समादिष्टस्त्वद्विश्रामाय मारुते ।आगच्छामृतकल्पानि जग्ध्वा मे ॥
- 32क्षणं पश्चाद्गमिष्यसि ।एवमुक्तोऽथ तं प्राह हनूमान्मारुतात्मजः ॥
- 33गच्छतो रामकार्यार्थं भक्षणं मे कथं भवेत् ।विश्रामो वा कथं मे स्याद्गन्तव्यं त्वरितं मया ॥
- 34इत्युक्त्वा कराग्रेण ययौ कपिः ।किञ्चिद्दूरं गतस्यास्य छायां छायाग्रहोऽग्रहीत् ॥
- 35नाम सा घोरा स्थिता सदा ।आकाशगामिनां छायामाक्रम्याकृष्य भक्षयेत् ॥
- 36तया गृहीतो हनुमांश्चिन्तयामास ।केनेदं मे कृतं वेगरोधनं विघ्नकारिणा ॥
- 37दृश्यते नैव कोऽप्यत्र विस्मयो मे प्रजायते ।एवं विचिन्त्य हनुमानधो दृष्टिं प्रसारयत् ॥
- 38तत्र दृष्ट्वा महाकायां सिंहिकां ।पपात सलिले तूर्णं पद्भ्यामेवाहनद्रुषा ॥
- 39पुनरुत्प्लुत्य हनूमान् दक्षिणाभिमुखो ययौ ।ततो कूलं नानाफलद्रुमम् ॥
- 40नानापक्षिमृगाकीर्णं नानापुष्पलतावृतम् ।ततो ददर्श नगरं ॥
- 41प्राकारैर्बहुभिर्युक्तं परिखाभिश्च सर्वतः ।प्रवेक्ष्यामि कथं लङ्कामिति चिन्तापरोऽभवत् ॥
- 42रात्रौ वेक्ष्यामि सूक्ष्मोऽहं लङ्कां ।एवं विचिन्त्य तत्रैव स्थित्वा लङ्कां जगाम सः ॥
- 43धृत्वा सूक्ष्मं वपुर्द्वारं प्रविवेश प्रतापवान् ।तत्र लङ्कापुरी साक्षा ॥
- 44प्रविशन्तं हनूमन्तं दृष्ट्वा लङ्का ।कस्त्वं वानररूपेण मामनादृत्य लङ्किनीम् ॥
- 45प्रविश्य किं भवान् कर्तुमिच्छति ।इत्युक्त्वा रोषताम्राक्षी पादेनाभिजघान तम् ॥
- 46हनुमानपि तां वज्ञयाहनत् ।तदैव पतिता भूमौ भृशम् ॥
- 47उत्थाय प्राह सा लङ्का हनूमन्तं ।हनूमन् गच्छ भद्रं ते त्वयानघ ॥
- 48पुराहं ह्यष्टाविंशतिपर्यये । दाशरथी रामो नारायणोऽव्ययः ॥
- 49जनिष्यते सीता जनकवेश्मनि । प्रार्थितोऽयं मया क्वचित् ॥
- 50सभार्यो राघवो भ्रात्रा गमिष्यति महावनम् ।तत्र सीतां महामायां रावणोऽपहरिष्यति ॥
- 51पश्चादरामेण साचिव्यं सुग्रीवस्य भविष्यति ।सुग्रीवो जानकीं द्रष्टुं प्रेषयिष्यति ॥
- 52तत्रैको वानरो रात्रावागमिष्यति तेऽन्तिकम् ।त्वया च भर्त्सितः सोऽपि त्वां हनिष्यति ॥
- 53तेनाहता त्वं भविष्यसि यदानघे ।तदैव रावणस्यान्तो भविष्यति न संशयः ॥
- 54तस्मात् त्वया जिता जितं सर्वं त्वयानघ ।रावणान्तःपुरवरे क्रीडाकाननमुत्तमम् ॥
- 55तन्मध्येऽशोकवनिका दिव्यपादपसङ्कुला ।अस्ति तस्यां महावृक्षः नाम मध्यगः ॥
- 56तत्रास्ते जानकी घोर सुरक्षिता ।दृष्ट्वैव गच्छ त्वरितं निवेदय ॥
- 57धन्याहमप्यद्य चिराय राघव-स्मृतिर्ममासी ।तद्भक्तसङ्गोऽप्यतिदुर्लभो ममप्रसीदतां सदा हृदि ॥
- 58उल्लङ्घितेऽब्धौ धरासुतायाश्च दशाननस्य ।पुस्फोर वामाक्षि भुजश्च तीव्रंरामस्य दक्षाङ्गमतीन्द्रियस्य ॥