Adhyātma Rāmāyaṇa · The Discovery of Sītā in the Aśoka Grove
Tap a verse for its meaning
- 1श्रीमहादेव उवाच ।ततो जगाम हनुमान् लङ्कां परमशोभनाम् ।रात्रौ सूक्ष्मतनुर्भूत्वा बभ्राम परितः पुरीम् ॥
- 2प्रविवेश ।तत्र सर्वप्रदेशेषु विविच्य हनुमान् कपिः ॥
- 3नापश्यज्जानकीं स्मृत्वा ततो ।जगाम हनुमान् शीघ्रमशोकवनिकां शुभाम् ॥
- 4सम्बाधां रत्नसोपानवापिकाम् ।नानापक्षिमृगाकीर्णां शोभिताम् ॥
- 5फलैरानम्रशाखाग्रपादपैः परिवारिताम् ।विचिन्वन् जानकीं तत्र प्रतिवृक्षं ॥
- 6ददर्शाभ्रंलिहं तत्र चैत्यप्रासादमुत्तमम् ।दृष्ट्वा विस्मयमापन्नो शतान्वितम् ॥
- 7समतीत्य पुनर्गत्वा किञ्चिद्दूरं स ।ददर्श शिंशपावृक्षमत्यन्तनिबिडच्छदम् ॥
- 8अदृष्टातपमाकीर्णं स्वर्णवर्णविहङ्गमम् ।तन्मूले स्थितां ॥
- 9ददर्श हनुमान् वीरो देवतामिव भूतले ।एकवेणीं कृशां दीनां ॥
- 10भुमौ शयानां शोचन्तीं भाषिणीम् ।त्रातारं नाधिगच्छन्तीमुपवासकृशां शुभाम् ॥
- 11शाखान्तच्छदमध्यस्थो ददर्श ।कृतार्थोऽहं कृतार्थोऽहं दृष्ट्वा जनकनन्दिनीम् ॥
- 12मयैव साधितं कार्यं रामस्य ।ततः किलकिलाशब्दो बभूवान्तःपुराद्बहिः ॥
- 13किमेतदिति सँल्लीनो वृक्षपत्रेषु मारुतिः ।आयान्तं रावणं तत्र स्त्रीजनैः परिवारितम् ॥
- 14दशास्यं विंशतिभुजं नीलाञ्जनचयोपमम् ।दृष्ट्वा विस्मयमापन्नः पत्रखण्डेष्वलीयत ॥
- 15रावणो शु मरणं मे कथं भवेत् ।सीतार्थमपि नायाति रामः किं कारणं भवेत् ॥
- 16इत्येवं चिन्तयन्नित्यं राममेव सदा हृदि ।तस्मिन् दिनेऽपररात्रौ रावणो ॥
- 17रामेण सन्दिष्टः कश्चिदागत्य ।कामरूपधरः सूक्ष्मो वृक्षाग्रस्थोऽनुपश्यति ॥
- 18इति दृष्ट्वाद्भुतं स्वप्नं स्वात्मन्येवानुचिन्त्य सः ।स्वप्नः कदाचित्सत्यः स्यादेवं तत्र करोम्यहम् ॥
- 19जानकीं वाक्शरैर्विद्ध्वा दुःखितां नितरामहम् ।करोमि दृष्ट्वा वानरः ॥
- 20इत्येवं चिन्तयन् सीतासमीपमगमद्द्रुतम् ।नूपुराणां किङ्किणीनां श्रुत्वा शिञ्जितमङ्गना ॥
- 21सीता भीता लीयमाना स्वात्मन्येव सुमध्यमा ।अधोमुख्यश्रुनयना स्थिता ॥
- 22रावणोऽपि तदा सीतामालोक्याह ।मां दृष्ट्वा किं वृथा सुभ्रु स्वात्मन्येव ॥
- 23रामो वनचराणां हि मध्ये तिष्ठति ।कदाचिद्दृश्यते कैश्चित्कदाचिन्नैव दृश्यते ॥
- 24मया तु बहुधा लोकाः प्रेषितास्तस्य दर्शने ।न पश्यन्ति प्रयत्नेन वीक्षमाणाः समन्ततः ॥
- 25किं करिष्यसि रामेण सदा त्वयि ।त्वया सदालिङ्गितोऽपि सर्वदा ॥
- 26हृदयेऽस्य न च स्नेहस्त्वयि रामस्य जायते ।त्वत्कृतान् सर्वभोगांश्च त्वद्गुणानपि ॥
- 27भुञ्जानोऽपि न जानाति कृतघ्नो निर्गुणोऽधमः ।त्वमानीता मया दुःखशोकसमाकुला ॥
- 28इदानीमपि नायाति कथं व्रजेत् ।निःसत्त्वो निर्ममो मानी पण्डितमानवान् ॥
- 29नराधमं त्वद्विमुखं किं करिष्यसि भामिनि ।त्वय्यतीव समासक्तं मां भजस्वासुरोत्तमम् ॥
- 30देवगन्धर्वनागानां यक्षकिन्नरयोषिताम् ।भविष्यसि त्वं यदि मां ॥
- 31रावणस्य वचः श्रुत्वा सीताऽमर्षसमन्विता ।उवाचाधोमुखी भूत्वा निधाय ॥
- 32राघवाद्बिभ्यता नूनं भिक्षुरूपं त्वया धृतम् ।रहिते राघवाभ्यां त्वं हविरध्वरे ॥
- 33हृतवानसि मां तत्फलं प्राप्स्यसेऽचिरात् ।यदा विदारितवपुर्भवान् ॥
- 34ज्ञास्यसेऽमानुषं रामं गमिष्यसि यमान्तिकम् ।समुद्रं शोषयित्वा वा शरैर्बद्ध्वाथ वारिधिम् ॥
- 35हन्तुं त्वां समरे रामो ।आगमिष्यत्यसन्देहो द्रक्ष्यसे ॥
- 36त्वां सपुत्रं सहबलं हत्वा नेष्यति मां पुरम् ॥श्रुत्वा क्रुद्धो जानक्याः ॥
- 37वाक्यं क्रोधसमाविष्टः सत्वरः ।हन्तुं जनकराजस्य तनयां ॥
- 38निवार्याह पतिं ।त्यजैनां मानुषीं दीनां दुःखितां कृपणां कृशाम् ॥
- 39देवगन्धर्वनागानां बह्व्यः सन्ति ।त्वामेव वरयन्त्युच्चैर्मदमत्तविलोचनाः ॥
- 40ततोऽब्रवीद्दशग्रीवो राक्षसीर्विकृताननाः ।यथा मे वशगा सीता भविष्यति सकामना ।तथा यतध्वं त्वरितं ॥
- 41सीता यदि मे वशगा भवेत् ।तदा सर्वसुखोपेता राज्यं भोक्ष्यति सा मया ॥
- 42यदि मासद्वयादूर्ध्वं मच्छय्यां नाभिनन्दति ।तदा मे हत्वा कुरुत मानुषीम् ॥
- 43इत्युक्त्वा प्रययौ स्त्रीभी रावणोऽन्तःपुरालयम् ।राक्षस्यो जानकीमेत्य स्वतर्जनैः ॥
- 44तत्रैका जानकीमाह यौवनं ते ।रावणेन समासाद्य सफलं तु भविष्यति ॥
- 45अपरा चाह किं विलम्बेन जानकि ।इदानीं छेद्यतामङ्गं विभज्य च पृथक् पृथक् ॥
- 46अन्या तु जानकीं हन्तुमुद्यता ।अन्या विदार्यास्यमभीषयत् ॥
- 47एवं तां भीषयन्तीस्ता राक्षसीर्विकृताननाः ।निवार्य राक्षसी वाक्यमब्रवीत् ॥
- 48शृणुध्वं दुष्टराक्षस्यो मद्वाक्यं वो हितं भवेत् ॥
- 49न भीषयध्वं रुदतीं नमस्कुरुत जानकीम् ।इदानीमेव मे स्वप्ने रामः ॥
- 50आरुह्यैरावतं शुभ्रं लक्ष्मणेन समागतः ।दग्ध्वा लङ्कापुरीं सर्वां हत्वा रावणमाहवे ॥
- 51आरोप्य जानकीं स्थितो दृष्टोऽगमूर्धनि ।रावणो गोमयह्रदे ॥
- 52अगाहत्पुत्रपौत्रैश्च कृत्वा ।विभीषणस्तु रामस्य सन्निधौ ॥
- 53सेवां करोति रामस्य पादयो ।सर्वथा रावणं रामो हत्वा सकुलमञ्जसा ॥
- 54धिपत्यं दत्त्वा सीतां शुभाननाम् ।अङ्के निधाय स्वपुरीं गमिष्यति न संशयः ॥
- 55त्रिजटाया वचः श्रुत्वा भीतास्ता ।तूष्णीमासंस्तत्र तत्र निद्रावशमुपागताः ॥
- 56तर्जिता राक्षसीभिः सा भीतातिविह्वला ।त्रातारं नाधिगच्छन्ती दुःखेन परिमूर्च्छिता ॥
- 57पूर्णनयना चिन्तयन्तीदमब्रवीत् ।प्रभाते भक्षयिष्यन्ति राक्षस्यो मां न संशयः ।इदानीमेव मरणं केनोपायेन मे भवेत् ॥
- 58एवं सुदुःखेन परिप्लुता साविमुक्तकण्ठं रुदती चिराय ।आलम्ब्य शाखां कृतनिश्चया मृतौन जानती कश्चिदुपायमङ्गना ॥