Adhyātma Rāmāyaṇa · The Counsel in Laṅkā
Tap a verse for its meaning
- 1श्रीमहादेव उवाच ।लङ्कायां दृष्ट्वा कृतं कर्म ।दुष्करं दैवतैर्वाऽपि ह्रिया किञ्चिदवाङ्मुखः ॥
- 2आहूय सर्वानिदं वचनमब्रवीत् ।हनूमता कृतं कर्म भवद्भिर्दृष्टमेव तत् ॥
- 3प्रविश्य लङ्कां दृष्ट्वा सीतां दुरासदाम् ।हत्वा च राक्षसान् वीरानक्षं ॥
- 4दग्ध्वा लङ्कामशेषेण लङ्घयित्वा च सागरम् ।युष्मान् सर्वानतिक्रम्य स्वस्थोऽगात्पुनरेव सः ॥
- 5किं कर्तव्यमितोऽस्माभिर्यूयं ।मन्त्रयध्वं प्रयत्नेन यत्कृतं मे हितं भवेत् ॥
- 6रावणस्य वचः श्रुत्वा राक्षसास्तमथाब्रुवन् ।देव शङ्का कुतो रामात्तव लोकजितो ॥
- 7इन्द्रस्तु बद्ध्वा निक्षिप्तः पुत्रेण तव ।जित्वा कुबेरमानीय पुष्पकं भुज्यते त्वया ॥
- 8यमो जितः कालदण्डाद्भयं नाभूत्तव ।वरुणो जितः सर्वेऽपि राक्षसाः ॥
- 9मयो महासुरो भीत्या कन्यां दत्त्वा स्वयं तव । वर्ततेऽद्यापि किमुतान्ये महासुराः ॥
- 10हनूमद्धर्षणं यत्तु तदवज्ञाकृतं च नः ।वानरोऽयं किमस्माकमस्मिन् ॥
- 11इत्युपेक्षितमस्माभिर्धर्षणं तेन किं भवेत् ।वयं किं तेन स्मो हनूमता ॥
- 12जानीमो यदि तं सर्वे कथं जीवन् गमिष्यति । जगत्कृत्स्नमवानरममानुषम् ॥
- 13कृत्वायास्यामहे सर्वे प्रत्येकं वा नियोजय ।कुम्भकर्णस्तदा प्राह रावणं ॥
- 14आरब्धं यत्त्वया कर्म केवलम् ।न दृष्टोऽसि तदा भाग्यात्त्वं रामेण ॥
- 15यदि पश्यति रामस्त्वां जीवन्नायासि रावण ।रामो न मानुषो देवः साक्षा ॥
- 16सीता भगवती रामपत्नी यशस्विनी ।राक्षसानां त्वयानीता सुमध्यमा ॥
- 17विषपिण्डमिवागीर्य महामीनो यथा तथा ।आनीता पश्चात्त्वया किं वा भविष्यति ॥
- 18यद्यप्यनुचितं कर्म त्वया कृतमजानता ।सर्वं समं करिष्यामि भव ॥
- 19कुम्भकर्णवचः श्रुत्वा वाक्यमिन्द्रजिदब्रवीत् ।देहि देव ममानुज्ञां हत्वा रामं सलक्ष्मणम् ।सुग्रीवं वानरांश्चैव पुनर्यास्यामि तेऽन्तिकम् ॥
- 20तत्रागतो भागवतप्रधानोविभीषणो बुद्धिमतां वरिष्ठः ।श्रीरामपादद्वय एकतानः ।प्रणम्य देवारिमुपोपविष्टः ॥
- 21विलोक्य कुम्भश्रवणादिदैत्यान्मत्तप्रमत्तानतिविस्मयेन ।विलोक्य कामातुरमप्रमत्तोदशाननं प्राह ॥
- 22न कुम्भकर्णेन्द्रजितौ च तथा महापार्श्वमहोदरौ तौ ।निकुम्भकुम्भौ च तथातिकायःस्थातुं न शक्ता युधि ॥
- 23सीताभिधानेन ग्रस्तोऽसि राजन् न च ते विमोक्षः ।तामेव सत्कृत्य महाधनेनदत्त्वाभिरामाय सुखी भव त्वम् ॥
- 24यावन्न रामस्य शिताः लङ्कामभिव्याप्य शिरांसि रक्षसाम् ।छिन्दन्ति ताव भो-स्तां जानकीं त्वं प्रतिदातुमर्हसि ॥
- 25यावन्नगाभाः महाबलाहरीन्द्रतुल्या नखदंष्ट्रयोधिनः ।लङ्कां समाक्रम्य विनाशयन्ति तेतावद्द्रुतं देहि रघूत्तमाय ताम् ॥
- 26जीवन्न रामेण विमोक्ष्यसे त्वंगुप्तः सुरेन्द्रैरपि ।न देवराजाङ्कगतो न मृत्योःपाताललोकानपि सम्प्रविष्टः ॥
- 27शुभं हितं पवित्रं च विभीषणवचः ।प्रतिजग्राह नैवासौ म्रियमाण इवौषधम् ॥
- 28कालेन नोदितो विभीषणमथाब्रवीत् ।मद्दत्तभोगैः मत्समीपे वसन्नपि ॥
- 29प्रतीपमाचरत्येष ममैव ।मित्रभावेन शत्रुर्मे जातो नास्त्यत्र संशयः ॥
- 30अनार्येण सङ्गतिर्मे न युज्यते ।विनाशमभिकाङ्क्षन्ति ज्ञातीनां सदा ॥
- 31योऽन्यस्त्वेवंविधं ब्रूयाद्वाक्यमेकं ।हन्मि तस्मिन् क्षणे एव धिक् त्वां ॥
- 32रावणेनैवमुक्तः सन् परुषं स ।उत्पपात सभामध्याद्गदापाणिर्महाबलः ॥
- 33चतुर्भिर्मन्त्रिभिः सार्धं गगनस्थोऽब्रवीद्वचः ।क्रोधेन महताविष्टो रावणं ।मा विनाशमुपैहि त्वं प्रियवादिनमेव माम् ॥
- 34तथापि त्वं ज्येष्ठो भ्राता ।कालो राघवरूपेण जातो दशरथालये ॥
- 35काली सीताभिधानेन जाता ।तावुभावागतावत्र ॥
- 36तेनैव प्रेरितस्त्वं तु न शृणोषि हितं मम । साक्षात्परस्तात्सर्वदा स्थितः ॥
- 37भूतानां समः सर्वत्र संस्थितः ।नामरूपादिभेदेन तत्तन्मय इवामलः ॥
- 38यथा नानाप्रकारेषु वृक्षेष्वेको ।तत्तदाकृतिभेदेन भिद्यतेऽज्ञानचक्षुषाम् ॥
- 39तत्तन्मय इवाबभौ ।नीलपीतादियोगेन निर्मलः स्फटिको यथा ॥
- 40स एव ।कालः प्रधानं पुरुषोऽव्यक्तं चेति चतुर्विधः ॥
- 41प्रधानपुरुषाभ्यां स जगत्कृत्स्नं सृजत्यजः । कलनां जगतः कुरुतेऽव्ययः ॥
- 42स रामरूपेण मायया ॥
- 43प्रार्थितो देवस्त्वद्वधार्थमिहागतः ।तदन्यथा कथं कुर्यात्सत्यसङ्कल्प ईश्वरः ॥
- 44त्वां रामस्तु सपुत्रबलवाहनम् ।हन्यमानं न शक्नोमि द्रष्टुं रावण ॥
- 45त्वां राक्षसकुलं कृत्स्नं ततो गच्छामि ।मयि याते सुखीभूत्वा रमस्व भवने चिरम् ॥
- 46विभीषणो रावणवाक्यतः क्षणा-द्विसृज्य सर्वं सपरिच्छदं गृहम् ।जगाम रामस्य सेवाभिकाङ्क्षी परिपूर्णमानसः ॥